Business Intelligence?

Business Intelligence krijgt weer momentum. En terecht, sturen op informatie en meten welk effect die sturing heeft kan het onderscheidend vermogen van een bedrijf sterk doen toenemen. Toch heb ik nog niet erg veel succesvolle implementaties meegemaakt. De succesvolle die ik heb gezien waren niet oorspronkelijk als BI opgezet, maar evolutionair zo gegroeid. En ik denk dat daar een sleutel voor succes te vinden is.

Zoals ik vaker geschreven heb en de komende tijd ook vaker zal schrijven is dat alle modellen fout zijn… en sommige bruikbaar. (George Edward Pelham Box). Modellen zijn slechts een beschrijving van de werkelijkheid. Ze missen accuratesse omdat de echte wereld nu eenmaal complexer is dan een model, hoe uitgebreid die ook moge zijn.

Om een systeem te realiseren waarmee BI te bedrijven valt heb je vaak ETL processen nodig. Extract Transformatie en Laden. Onlangs tijdens een proces bleek echter dat ETL in deze volgorde niet optimaal is. EVLT zou in mijn ogen en met dit inzicht de volgorde moeten zijn: Extracten, Verrijken, Laden en Transformeren. Het transformeren voor het laden zorgt er namelijk voor dat je op allerlei manieren in de knoop kunt raken met de logica. Stel je extraheert consumenten uit een databron tijdens het transformeren bepaal je het voorkeursfiliaal voor deze consument, dan laad je de data naar een data warehouse . Stel dat je het algoritme aanpast voor het selecteren van een voorkeursfiliaal, dan moet je *alle* consumenten opnieuw laden om deze regel toe te passen. Als je het transformeren na het laden laat plaatsvinden kun je regels en algoritmes veel sneller aanpassen en realiseren. Of je maakt gebruik van een 2^e staging area, maar dan kom je precies uit bij mijn volgende punt. BI lijkt te veel en te snel te verzanden in een technologisch vraagstuk en dat is eigenlijk fundamenteel fout.

Het bedrijven van BI heeft in principe niets met techniek te maken. Vaak heb je alleen een technische invulling nodig en kan techniek het bedrijven van BI sterk bevorderen.

Ik ga terug naar de betekenis van BI. In mijn ogen is BI het maken van zakelijke beslissingen op basis van beschikbare informatie en kunnen meten wat deze beslissingen voor effect hebben. Je gebruikt de BI dus om sturing te geven aan het bedrijf en bij te sturen op basis van de waargenomen veranderingen.

Voordat je BI gaat toepassen dien je jezelf eerst een aantal vragen te stellen en een domein model te maken over hoe jouw business in elkaar steekt. Ik zal een paar voorbeeld vragen opsommen met de relatie naar het domein model en de valkuilen wat BI zo interessant maar ook zo lastig maakt.

- Hoe groot is mijn klantenverloop?

- Wat zijn de voornaamste oorzaken van dit verloop?

- Welke dingen kan ik doen om mijn verloop terug te dringen?

Hoe groot is mijn klantenverloop is al een vraag die niet direct zwart-wit te beantwoorden is. Heb je een abonnement? is er maar één soort abonnement? Wanneer is een klant geen klant meer? Als de laatste abonnement opgezegd is. Wat is de peildatum. Het moment van opzeggen, of het moment dat het abonnement echt afloopt. Als het niet om een abonnement gaat, kies je dan de laatste aankoop en kies je de termijn waarop je besluit dat een consument niet meer als een klant gezien wordt? En er zijn zelfs mengvormen mogelijk (het bedrijf heeft zowel abonnementen als verkoop van goederen). Of er is een onderscheid tussen geregistreerde klanten en ad hoc klanten. Als je een idee of besluit hebt genomen wat als klantverloop gezien wordt dan wil je ook weten wat de redenen zijn van jouw klanten waarom ze geen klant meer zijn. Lag het aan de prijs? Of de service? Of aan het overlijden van een klant. Hoe meet je de oorzaak en wat is de bron van het vastleggen? Stel dat het stoppen met klant zijn per telefoon gaat en dit proces is uitbesteed aan een extern callcenter. Weet je dan precies hoe dat proces verloopt? Al wordt de reden vastgelegd, hoe betrouwbaar is die informatie? Het zijn allemaal factoren die feiten ineens veel zachter maken dan wat je in de eerste instantie denkt. Er zijn aanvullende factoren die relevant kunnen zijn. Stel dat de business is dat je een meiden blad uitgeeft. Dan wil je bijvoorbeeld ook weten wat de leeftijd van de klant is op het moment van opzeggen zodat je dit in dimensies kunt weergeven. Ook kunnen bepaalde gegevens heel misleidend zijn. Stel dat je inzicht hebt op de gemiddelde leeftijd van je klant dan kan deze zeer sterk afwijken van de leeftijd van de daadwerkelijke klant. Dit kunnen wel tieners en gepensioneerden zijn. Dan is de gemiddelde leeftijd misschien 40, maar die strookt totaal niet met de werkelijkheid als je steekproeven neemt.

Als de eerste vragen beantwoord zijn dan kun je beslissingen nemen om het klantverloop tegen te gaan. De procedure van opzeggen kan veranderd worden, of dat opzeggingen door andere personen uitgevoerd worden dan aanmeldingen. Of dat je een bepaalde aanbieding doet die mensen toch besluit klant te blijven (aanbiedingen in relatie met de oorzaak waarom klanten opzeggen). BI is pas interessant als de verandering meetbaar is. Wat is het effect van een verandering de eerste maand, kwartaal, jaar? Welke andere veranderingen vonden plaats? Hebben die veranderingen ook invloed en kan dat gekwantificeerd worden?

BI is dus eerst het stellen van vragen, onderzoeken welke informatie je hebt en wat de betrouwbaarheid is van die informatie en het protocol hoe de informatie geïnterpreteerd moet worden. Dan het presenteren van de informatie en het maken van beslissingen en het meten van de veranderingen die plaatsvonden naar aanleiding van die beslissing. Daarnaast kan het wijzigen van het retentiebeleid ook invloed hebben op de gemiddelde marge die gemaakt wordt, of kunnen andere zaken onder druk komen te staan. BI is dus ook de iteratie van verzamelen, beslissen en evalueren. BI is dus een lopend proces en beleid, niet een project.

Mijn ervaring is overigens dat het gebruiken van BI evolutionair benadert dient te worden. Niet één grote ommezwaai in beleid met een enorm project om het te realiseren, maar kleine vragen die goed te dimensioneren zijn, in het begin vooral operationele data waar niet teveel business rules op los gelaten zijn. Kleine beslissingen en een simpele manier van meten en evalueren en in kleine stapjes verder te groeien en te leren wat werkt en niet werkt. Daarnaast veel verticale communicatie. In BI is het van belang dat de data engineer goed communiceert met de business analist en dat de analist goed communiceert met de manager. Daarnaast merk ik in het algemeen op dat communicatie tussen engineer en manager zeker geen overbodige luxe is. Het helpt als de engineer ook weet wat de manager wil of wat de achterliggende behoefte is.

Dit opiniestuk geeft mijn kijk op BI weer. Omdat het op opinie berust en mijn persoonlijke ervaring doe ik er geen bronvermeldingen bij of hyperlinks naar meer informatie over het onderwerp. Ik gebruik het volgende artikel hiervoor als excuus: http://www.theatlantic.com/magazine/archive/2008/07/is-google-making-us-stupid/6868/

Henri
16 Juli 2010

John Strand & The iPhone: A love story

Two things might seem a bit odd on my weblog. First, this is my first post in English, second, it’s about a person. This may sound irrelevant for this weblog, but let me just tell the story and then see what merit is has got.

It all started with a hyperlink. I clicked it and so landed on a page of Strand Consult and requested the report: The Moment of Truth – a portrait of the iPhone. It was around 25^th of march in 2010. When I got the 107 pages PDF I was curious about its content. They were myths around the Iphone to be busted. I got my first iPhone 3GS just before Christmas 2009 and fell in love with it. I am used to not like smart phones at all and was most of the time pretty content with my nokia or SonyEricsson. A mobile phone is for calling and SMS I thought, but iPhone definitely changed that.

Now there’s something strange with the iPhone. It polarizes people into two groups: Lovers & Haters. And oh! What does it look like religion. If you love the iPhone you will be scolded at and usually be called a Fan boy. And if you denied being a Fan boy, then you just have convinced them to be a fanboy. You may call me a fanboy, but hear out my story.

So I got my report from Strand Consult and was curious about busted these myths:

1. The iPhone drives data traffic into mobile operators networks
2. The iPhone helps operators attract new customers
3. The iPhone is good business for mobile operators
4. The iPhone is dominating the mobile services market
5. App store is a huge success that has revolutionised the services market
6. There is money to be made by developing applications for the iPhone
7. It is iPhone customers that are generating the majority of online mobile surfing traffic
8. The iPhone has a large market share
9. The iPhone was the first mobile phone with a touchscreen
10. The iPhone is a technologically advanced mobile phone

Now, there’s some context here. John Strand is a Telco consultant, and as the report points out, the iPhone is no good for operators. The report is done with quit some research and is full of facts I did not check. However, the report is biased and it’s very clear that the writer is not a fanboy but a hater. So far so good. John has some potentially good points and I am pretty sure that he does have a lot of Telco experience. But as it looks like a common wisdom: Love and Hate are very related. Hate is not the opposite of Love though, indifference is, and John Strand is not indifferent if it comes to the iPhone, and that’s an understatement.

My first opinion about the report was that it was too much opinion and mixing facts with this opinion and so creating a distorted view. I felt compelled to write a reaction to Strand Consult and I did. The answer coming very soon from one of his employees. It was sharp as a tack. The first sentence was: Thank you for your mail regarding our iPhone report! We are glad that you took time to read the entire 107 pages report in the last 3 hours!

And this was true, I wrote my reaction in three hours of receiving the report and this amused me greatly. John Strand is not an Ivory Tower guy and soon started to reply e-mails too. I had a lot of work to do, though I couldn’t resist starting a discussion and as a side action subscribed me for his biweekly newsletter. This resulted in me writing e-mails after each newsletter I received. Somehow this newsletters had the same effect on me what Michael Moore has with his documentaries. It shocks even if only 10% is genuine or true, but if you look closer the pictures is just not right. I am grateful for the emotion that I feel, and it was just since the newsletter yesterday (June 3th) that I actually did Google John Strand, and found the intimate relationship he has with the iPhone. In some video he’s upset by the iPhone getting so much attention. How can a company that only has 1% of the market get so much focus? It’s like you want to learn about the clothes industry and looking at a company who makes clothes for dwarves to learn from.

I received no newsletter of Strand consult without at least mention the iPhone. He’s upset that the media gives so much focus on the iPhone, but he himself does add to that focus by bashing the iPhone on every occasion he has. If you talk so much about something you sure as hell have emotions for it. Why would you else bother? Now in his last newsletter he stated: No I do not hate the iPhone and in the end; In conclusion I have nothing against the iPhone, but all lines of the newsletter (over 50) prove otherwise. He’s clearly envious or frustrated by the iPhone effect. I bet he does give the iPhone more than 1 percent of his attention.

So, what is my point? Is this about love & hate? Is this about the iPhone? Is this about John Strand? No.

There’re other lessons to be learned. It’s about how the world can be changed in a few years. How a relative small new player in a matured market can change the whole market. Many like me wondering what the next big thing will be. Like Clay Shirky writes about “Here comes everybody” and a world getting smaller each year, just an idea can be worth billions of dollars and change how the world works (or used to work). Who would have thought ten years ago that Apple would be worth more on Wall Street than Microsoft? But also I try to write more stories, and not just write about what I think without putting it in a story like this.

How can someone become what he intended to avoid? John surely didn’t plan to be so close related (entangled) to the iPhone. Yet he is. And if I can make one prediction (spot on!) , he will feel the same thing what I feel when reading his newsletters and react to this.

Henri Koppen
June, 2010.

Sources:

The Moment of Truth – a portrait of the iPhone
http://www.strandconsult.dk/sw3896.asp

John latest newsletter:
http://www.strandreports.com/sw4227.asp

Iphone and John making history:
http://www.roughlydrafted.com/2009/12/15/strand-consult-denmarks-illegitimate-iphone-angry-pundit-nutter/

The article who inspired me to write more (about love and the iPhone)
http://tech.fortune.cnn.com/2009/09/07/is-the-iphone-really-the-paris-hilton-of-mobile-phones/

Clay Shirky: Here comes everybody
http://www.shirky.com/herecomeseverybody/

Signs that you *are* a Apple Fan Boy
http://bit.ly/ae60PH

Azure pricing

Ik heb een tijdje gespeeld met Microsoft Azure. De cloud an sich is al ingewikkeld genoeg, maar Microsoft bood voor 3 maanden een soort van gratis versie aan. Nu is er niet zoiets als je account op pauze zetten en na 3 maanden ga je gewoon betalen.

Dit zijn de prijzen zoals deze gepubliceerd zijn:

· $0.15 per GB for data transfers from European and North American locations
· $0.20 per GB for data transfers from other locations
· $0.01 per 10,000 transactions

Wat de transacties precies inhouden is mij niet duidelijk. En mijn gevoel is momenteel dat Azure zeker niet door de menigte zal worden opgepikt. Het aan de praat krijgen kost nogal wat inspanning en documentatie die ik gevonden heb is matig. Daarnaast merk je aan alles dat het nog een 1.0 versie is. Vage foutmeldingen, een geweldig ongebruiksvriendelijke interface. Alsof ze het technisch werkend hadden en daarna zijn gaan sleutelen hoe het toegankelijk te maken voor ontwikkelaars. Ook support aanvragen was niet triviaal. Op een gegeven moment moest ik inloggen op een site met mijn Microsoft credentials op een site waar alleen een Microsoft banner was te zien maar waar heel Microsoft niet in de URL naar voren kwam.

Op zich vind ik de architectuur wel mooi opgezet met duidelijk onderscheid tussen code uitvoeren, data opslaan en SQL Server databases. Momenteel ben je nog wel afhankelijk van third party software om je database te managen want SSMS kan standaard niet connecten naar je Azure SQL Server database. En zoals ik al schreef kun je het na het aanmaken ook niet even uitzetten. Nu mijn drie maanden afgelopen zijn moet ik dus betalen. Dit schrikt mij in ieder geval af omdat ik nog geen concrete dingen live te zetten heb. Geen probleem als je een groot bedrijf hebt, maar voor een ZZP-er die wel een cloud deskundige had kunnen zijn is dit een drempel.

Overigens wordt er veel geschreven over Cloud Computing en ik heb ook weer een artikel in de maak. Er zijn drie partijen relevant als het gaat om cloud computing in een business to business scenario:

- Cloud / Hosting / Infrastructuur aanbieders (als dit niet de software aanbieders zijn)
- Software aanbieders (Leveranciers)
- Software afnemers (Klanten)
- Gebruikers (werknemers en relaties van klanten)

De grootste groep, de gebruikers, zal de cloud worst wezen. Ze gebruiken software en vinden het prettig dat het altijd lijkt te werken en dat ze er overal en altijd bij kunnen. Voor veel gebruikers is alles wat je op het internet doet en opslaat in de cloud.

De cloud voor klanten biedt op zich geen functionaliteit maar staat voor bepaalde zaken zoals beschikbaarheid, redundantie bij falen, schaalbaarheid en uitbesteding van IT zaken. Je kunt niets meer met de cloud als dat je zonder kan, maar het dekt of schept een aantal randvoorwaarden welke soms ook geboden kunnen worden zonder dat dit in de cloud functioneert.

Dan zijn er de software makers. Zij maken de cloud pas tastbaar. Partijen zoals SalesForce.com maar ook Exact, Loket, AFAS, RAET, etc. Traditioneel werd software geïnstalleerd en ingericht bij een klant, maar nu is er ineens een generieke versie die in de cloud opereert. Zij zitten met technische uitdagingen, maar ook met vragen hoe business modellen eruit moeten zien en voor hun is de cloud een groot ding. Zij hebben het gevoel mogelijk de boot te missen en moeten hier iets mee. Zeker als er gebruikt gemaakt wordt van Amazon EC2 of Microsoft Azure moeten er vraagstukken als restores, encryptie, latency, etc. beantwoord worden. Maar ook bij een “private cloud” in een datacenter zijn dit geen triviale vragen en komt er zelfs een hoop juridische zaken bij kijken. Voor hen is de cloud in als zijn facetten van grote betekenis. Zij moeten immers de cloud belofte waar maken.

Dan is er nog de partij die de laatste laag beheerd als dit niet de software maker is. Zij zijn eigenaar van de cloud, de servers, verbindingen, infrastructuur. Zij beheren de fysieke cloud.

In dit artikel blijf ik nog redelijk abstract, het punt is dat de cloud helemaal niet magische hype is, maar gewoon tastbare praktijk, welke hard in ontwikkeling is. Als techneut vind ik de verschillende concepten erg interessant. Amazon, Google en Microsoft hebben alle drie een cloud oplossing welke enorm verschillend is van elkaar en uitdagingen op een eigen manier invult. Hier gaan ik binnenkort verder op in. Doel van het artikel is de cloud tastbaar te maken.

Als het niet digitaal is, bestaat het niet.

Al jaren werk ik niet met papier en pen. Ik heb nooit netjes leren schrijven en zelfs mijn eigen schrijfsels waren na een dag voor mijzelf onleesbaar. Toen ik puber was schreef ik zelfs mijn liefdes briefjes op de computer en printte ik ze met een matrix printer (met die afscheurrandjes aan de zijkant). Gelukkig had ik de tijd mee dat de computer op kwam en nu is digitaal de standaard voor communicatie. Soms ontkom ik niet aan pen en papier bij klanten als ik een 1 op 1 gesprek heb, maar ook dan is de eerste stap die ik doe, de notities omzetten in tekst zodat ik deze kan mailen. Al was het maar ter bevestiging dat ik goed geluisterd heb.

Nu doe ik mijn administratie. Alle post die ik binnenkrijg scan ik in, de papieren lever ik bij de boekhouder in. Als iemand een vraag heeft, of als ik iets moet opleveren, bijvoorbeeld mijn statuten van de BV voor een zakelijke bankaanvraag, dan heb ik deze digitaal. Laatst kon ik iets niet vinden en ben ik dus in het papieren archief gedoken…. En heb ik het niet gevonden.

Voordat het internet groot was deed je kennis op tijdens colleges of lessen op school. Je las boeken en voor onderzoek ging je naar een bibliotheek of boekenwinkel. Nu kan ik me niet meer herinneren dat ik een goed boek gelezen heb over programmeren en al helemaal niet iets wat ik later als naslag werk goed kon gebruiken voor mijn werk. Zelfs nu, als ik een technisch probleem heb zijn er twee opties: Mijn netwerk van techneuten, maar veel vaker nog; Google. De digitale wereld heeft me zelfs zo veranderd dat ik moeite heb om snel dingen te vinden middels een index achterin een boek. Dan pas merk je hoe efficiënt het zoeken in een digitaal iets is. Toch is goede informatie een goudader die je niet aan de oppervlakte vind. Als je zoekt met Google zoek je vooral aan de oppervlakte. Na verloop van tijd leer je de juiste sites en forums kennen waar mensen aan dezelfde dingen werken en je dus sneller een oplossing vind. Je hebt zogezegd een goudader aangeboord. Ik erken ook wel dat de digitale wereld soms oppervlakkig is. Op nu.nl lees je artikelen die wel iets beschrijven maar mist de diepte om het ook te begrijpen. Als je alleen maar deze oppervlakkige dingen leest zul je de (niet digitale) wereld nooit echt leren begrijpen. Dit is overigens een groot verschil met een echte krant. In de krant lees je veel meer dan de hoofdlijnen en dwalen je ogen ook af naar minder groot nieuws wat wel interessant blijkt te zijn. Met de komst van de iPad komt het krant-lezen-gevoel overigens wel weer terug en zijn we weer terug op het digitale spoor van dit betoog.

Wanneer ben je zelf naar de bieb geweest om achtergrond informatie te lezen? Welke kennis heb je opgedaan die niet digitaal beschikbaar was (buiten studieboeken van school of iets dergelijks om)?

Ik heb een klant die orders per fax binnen krijgt. Deze worden ingescand en in digitale postvakken geplaatst waarna er een order ontstaat. Nu komt het wel eens voor dat een klant naar een orderstatus vraagt, en dat deze order nooit gevonden wordt. Ik plaatste vorig jaar een order bij een groot bedrijf en ook deze was zoekgeraakt. Vroeger werd er nog wel eens in een papieren dossier gezocht, maar nu krijg je direct antwoord aan de telefoon: Ik kan het niet vinden.

In mijn jeugd heb ik een film op video gezien en uit nostalgische overweging wilde ik deze nogmaals zien. Heb gezocht op IMDB en andere filmsites, maar niets gevonden.

Steeds meer besef ik dat als het er niet digitaal is, dan bestaat het dus blijkbaar niet (meer). En dat is toch een prachtige contradictie? Juist digitaal neemt geen fysieke plaats. Toch wordt de uitspraak steeds meer waar, al wordt bestaan op deze manier steeds meer Descartiaans.

iPad te dominant?

Sinds vrijdag heb ik mijn iPad en ik doe er precies mee wat ik ervan verwacht had. Lekker bank hangen, internetten, bloggen en films kijken. Omdat het nieuw is, wil ik er ook veel over lezen, maar soms lijkt het wel alsof er niets anders meer bestaat dan de iPad en dit ergert veel mensen.

 

Dit was op Nu.nl, maar ik lees veel reacties op GizModo dat mensen zich afvragen of GizModo nog wat anders doet dan alleen maar over de iPad te schrijven. Wat me ook opvalt is het Apple liefde haat verhaal. Zoveel emotionele reacties, het lijkt haast wel religie. Ik vind het een fijn apparaat en bepaalde dingen zijn er erg goed op gedaan. Lange duur van de accu vind ik een groot onderbelicht voordeel, en multitasken en vooralsnog voor mij een grote tekortkoming. Daarnaast neemt Apple wel een risico met het beperken en afzonderen van de AppStore. Niettemin hoeven ze niet de grootste te zijn, als je maar winstgevend bent. Uiteindelijk denk ik dat Android groter wordt dan het iPhone OS. Minder beperkingen en meer verschillende hardware. Een goede gebruikerservaring realiseren met Android is dan wel weer een stuk ingewikkelder omdat je met veel meer zaken rekening moet houden. Overigens moedig ik concurrentie alleen maar aan. Het is toch alleen maar goed als er veel alternatieven komen? Dan wordt alles beter.

Ik ben mijn iPad intensief aan het gebruiken om echt te kijken of het apparaat aansluit bij de verwachtingen die ik voor deze nieuwe markt heb. Duidelijk is dat ik erg positief ben het het in ieder geval heerlijk vind werken, nadelen zijn er ook en hier is een opsomming:

• Wordt erg kaal geleverd. Zelfs het draadje voor het opladen moet je ook gebruiken om te synchroniseren met je computer. Alles moet je extra aanschaffen en dit gaat serieus extra geld kosten. Ook aansluiten op TV moet met verloop stekkertjes.
• Het scherm zit erg snel vol met vingers die je eraf moet boenen. Misschien dat een protector dit probleem kan verhelpen.
• Multitasken is een serieus gemis. Juist omdat je meer op een iPad doet dan op een iPod touch of iPhone heb je dit echt nodig. Hopelijk zal de nieuwe firmware deze zomer dit probleem oplossen.
• Filmkijken gaat geweldig, gisteren “Up in the Air” gekeken en die ervaring was erg goed, wel jammer dat het scherm niet de juiste formaten hiervoor heeft zodat je altijd een deel van je scherm afkapt of met behoorlijke zwarte balken zit.

Er is dus nog behoorlijk wat verbeteringen mogelijk. Niettemin ben ik een fan. Zo meteen is het apparaat ook in Europa te koop en als je de prijzen bekijkt lijken die erg hoog vergeleken met de dollar. Wat je echter niet leest in de diverse media is dat de amerikaanse prijzen zonder BTW zijn. Op de iPad van $ 599 komt dus direct al een $ 53 dollar aan belasting bij. Ook als je ziet dat de euro snel minder waard wordt is de (redelijke vaste) prijsstelling van Apple minder slecht dan het lijkt.

Als laatste puntje wil ik nog opmerken dat het in gebruik nemen van de iPad toch wel een zeer goede ervaring is qua synchroniseren en dergelijke. Je prikt hem in de computer en direct worden ook alle iPhone apps overgezet naar de iPad. Ook het kopen in de Amerikaans AppStore gaat vlekkeloos en de apps bestaan naast elkaar zonder dat je hier nadelen aan beleefd. Wel even tegoed kaarten kopen en een adres in de verenigde staten gebruiken om aan te melden. Niettemin is het gemak een van de grootste stuwers van het succes van Apple en zie ik als leermoment. Het geld wordt zeer gemakkelijk uitgegeven en het doet het allemaal gewoon. Dit heb ik anders meegemaakt.

Ja de iPad is erg aanwezig in het nieuws en ik denk dat dit ook wel terecht is. Het gaat namelijk om een hele nieuwe stroming aan gebruiksapparatuur en hopelijk krijgen we snel goede alternatieven van concurrenten. Ik denk alleen dat de concurrentie toch vrij lang op zich laat wachten en zie Android als de grootste kanshebber. In aantallen groeien ze volgens mij al sneller de iPhone OS en het is voor meer hardware geschikt, maar qua gebruikersgemak en aanbod moet nog wel heel erg veel gedaan worden.

iPad is geen toeval

Ik heb de iPad inmiddels besteld en verwacht hem maandag of dinsdag binnen. Farideh maakte een filmpje over de iPad, dus heb hem nu ook in handen gehad, en ook Cindy mijn vrouw is enthousiast. Al eerder schreef ik dat ik geloof in de iPad, en dat deze manier van consumeren de toekomst (op de korte termijn) heeft. Zo zul je ook zien dat TV’s steeds meer met het internet gaat doen. Ik verwacht heel snel TV’s met een webcam aan boord, of dat je deze in ieder geval via USB kunt gebruiken voor videofoon gesprekken. Maar ook het consumeren van internet gaat op TV’s gebeuren en ik geloof dat Samsung nu zelfs al een App Store heeft. Ook dat zal een grote vlucht gaan nemen.

Maar nu terug naar de iPad. Zonet las ik een artikel waar ik door nu.nl op gewezen werd: http://techcrunch.com/2010/04/29/hewlett-packard-to-kill-windows-7-tablet-project/ . HP zou een concurrent van de iPad medio dit jaar uitbrengen, maar ziet door voorlopig vanaf. Windows 7 zou toch niet goed genoeg werken en de batterij opslurpen. En hiermee wil ik aangevend dat Apple geen slechte keuze heeft gemaakt door de iPad uit te rusten met dezelfde software als de iPod touch. Ja, het leek wel beperkt en minder revolutionair, maar om als product te kunnen slagen was onder andere een langere batterijduur gewoon noodzaak. 10 uur non stop zonder te laden en een stand-by van 1 maand is dus ook bijzonder en kwam dus ook met concessies. Dit is ook één van de redenen waarom flash niet toegelaten wordt op de iPhone, iPad, etc. Steve Jobs heeft hier een uitgebreid stuk over geschreven: http://www.apple.com/hotnews/thoughts-on-flash/ . Wat ik niet wist is dat de processor in de iPad dus ook berekeningen deed voor het tonen van video door H.264 formaat toe te passen. Flash doet veel compressie dus in de software laag en daarmee is dus binnen vijf uur je batterij leeg.

Bepaalde keuzes bij de iPad leken in de eerste instantie wellicht minder innovatief te zijn, maar juist door de speciale mix hebben ze nu een killer product. Blijkbaar kun je gewoon geen laptop vervanger te maken op dit moment zonder tegen de grote nadelen aan te lopen zoals energie gebruik en een te zwaar operating system. Nu ben ik benieuwd of Microsoft Windows Mobile 7 wel de belofte waar kan maken.

Overigens denk ik dat er ook iPad-achtigen (noem het de Slate categorie) van andere bedrijven komen die ook succesvol zullen zijn. Android lijkt me namelijk prima geschikt hiervoor, ze hebben dan wel wat achterstand weg te werken en aangezien de prijzen van de iPad door veel analisten heel erg meevallen zal dat nog wel een zware dobber worden. De strijd zal dan vooral op prijs gestreden worden.

De laatste tijd kijk ik heel erg naar Social Media en Business modellen in de “nieuwe wereld” en vind ik het enorm interessant hoe de markt zicht ontwikkeld. Ik moet zeggen dat ik veel leer van Apple en bewondering krijg voor de manier waarop ze het doen. Aan de ene kant lijkt het een heel erg hard, commercieel en star bedrijf wat zich bijna als monopolist opstelt. Daarnaast lijkt Apple wel één grote hype en gevoel voor PR te hebben. Aan de andere leveren ze dus ook superieure spullen af en lopen ze een paar stappen voor op de concurrentie. Niet in sec hardware technologie en aantallen, maar wel in gebruikerservaring en vernieuwingen. Ik denk dat je leuke prijsvragen kunt uitschrijven met; wat wordt the next big thing van Apple? Of hoe ziet de 2^e generatie iPad eruit? Bij deze neem ik me voor om de biografie van Apple te gaan lezen. Iemand een goede suggestie voor een boek of site?

Om terug te komen op de titel, de keuzes die voor de iPad gemaakt zijn komen niet uit de lucht vallen. In de eerste instantie ontving de iPad veel kritiek, maar nu blijkt al snel dat de concurrentie dezelfde problemen vraagstukken tegenkomt die Apple is tegengekomen. Ik zou het alleen maar fantastisch vinden als er een iPad killer komt, maar ik betwijfel of dit binnen twee jaar gaat gebeuren. Als het komt verwacht ik dat dit een Android/Google apparaat wordt. Ik kom hier over twee jaar op terug om dit te evalueren.

Waarom de Apple iPad succesvol wordt

Als je op het internet zoekt naar iPad kom je twee kampen tegen; de voor en tegenstanders. En de discussie is nogal fel. Er lijkt weinig tussenin te zitten.

Ik denk dat de iPad een (groot) succes wordt en zal dit toelichten.

Toen ik de presentatie van de iPad voor het eerst zag dacht ik alleen maar dat het om een grote iPod touch gaat, nu is mijn mening daarin niet heel erg veranderd maar zie ik nu wel in dat het apparaat een enorm gat opvult. Namelijk het gat van de gemakkelijke internet consumptie. Ik heb in de huiskamer in mooie laptop staan die altijd opgeladen is en binnen 10 seconden uit de slaapstand komt. Toch gebruik ik en mijn vrouw hem nauwelijks. Op zolder heb ik een computer altijd aan staan en daar heb ik nog een mooi scherm bij ook.

Waarom gebruik ik mijn laptop niet? Omdat het toch een groot ding is, adapter eruit, open klappen en dan een muis besturen met een muispad (onderop het toetsenbord). Een iPad daarentegen pak je op en die doet het. Je tikt op browser en bam, je zit op het internet. Binnen 10 seconden is de mail gecheckt en kun je hem eventueel ook weer wegleggen.

Maar er is meer. Door de apps die ook al zo fijn werkten op de iPhone ben je nog sneller waar je wezen wilt. Buienradar, Hyves, YouTube, etc. Maar ook het lezen van de krant gaat niet alleen sneller en ook gewoon beter. Juist door het grotere scherm kun je er dingen mee die je met de iPhone wel kan, maar qua gebruikerservaring toch wat minder zijn. Ik heb overigens ook een E-reader en hoewel je daarmee in de volle zon kan lezen, gaat het bladeren toch een stuk stugger en is het zwart wit.

Er bestaat veel kritiek dat het apparaat te weinig kan en (nog) niet kan mutlitasken. Die kritiek snap ik wel, maar het is helemaal niet erg dat het geen laptop vervanger is. De prijs zal vanaf 430 euro zijn en dat is in mijn ogen een hele vriendelijke behapbare prijs. Als je het apparaat vooral voor internetconsumptie gebruikt zal 16 Gb ook best genoeg zijn.

Ik ben geen Apple fan en vind het een behoorlijk arrogant en star bedrijf en vorig jaar dacht ik dat bijvoorbeeld de iPhone niets bijzonders was, maar door hem te gebruiken was ik snel verkocht. Het zit in details maar het apparaat reageert zo goed op aanraking en beweging en zit vol kleine handigheidjes (GPS en Kompass) die de gebruikerservaring enorm versterken. Voor mij is iPhone de eerste smartphone waarop ik ook daadwerkelijk internet gebruik en de iPad is daarin alleen wat sterker. Het scherm is ook echt groot genoeg om tv op te kijken.

Nu komen er ook best concurrenten en volgens sommige zijn die er al. Toch denk ik dat het niet gemakkelijk is om zo’n krachtige gebruikerservaring neer te zetten als wat Apple doet. En juist door de laagdrempelige appstore en het enorme aanbod kan iedereen het apparaat gebruiken zoals jij wilt. Ook denk ik dat er zelfs een hele markt aan gebruikers wordt aangeboord die ineens spelletjes gaan spelen op de iPad (en daarvoor gaan betalen). Voor dit totaal plaatje bestaat volgens mij op dit moment geen serieuze concurrent.

Zullen er goedkopere alternatieven komen? Vast wel en dat versterkt alleen maar de kracht van het concept. Ik geloof namelijk in de casual internetconsumptie en iPad is de eerste die daar een goede invulling aan geeft. Het zal niet lang meer duren dat TV’s ook met webcams worden uitgerust en veel meer inspelen op de wacht-on-demand die in opkomst is.

De tijd zal uitwijzen of de iPad een succes wordt, ik voorspel in ieder geval dat het een groot succes wordt en dat dit het begin is van een transformatie die nu nog sneller zijn intrede zal doen. Let maar op de aantallen digitale boeken die verkocht gaan worden en hoe de prijsstructuur van leesvoer gaat veranderen. Ook geloof ik dat dit een kans is voor uitgevers van bijvoorbeeld kranten om toch weer meer abonnementen af te sluiten, tegen weliswaar een andere prijs dan de papieren variant, maar dat lijkt me ook terecht aangezien er een heel keten aan logistiek verdwijnt.

Overigens denk ik ook dat er nieuwe problemen ontstaan. Begon het tv gebruik eindelijk af te nemen (geen bron, gewoon mijn gevoel), komt er weer iets nieuws tussen zodat mensen minder tijd hebben voor elkaar en nog sneller naar de informatie vloedgolf zullen grijpen. Of dat je wel naast elkaar op de bank zit, alleen allebei in je eigen wereld.

Hypotheekrenteaftrek? Laat banken meebetalen

Ineens is het aanpakken van de hypotheekrente aftrek bespreekbaar geworden. Dit was tamelijk onverwacht. Niet dat het een keer besproken zou worden, maar dat het geen heilig huisje meer is. Dat is zogezegd echt een paradigmashift. Ik heb daar wel een paar kanttekeningen bij.

Ten eerste is het effect van afschaffen van de aftrek complex. Er wordt een voordeel geboden wat de koopkracht van mensen versterkt, door dit te beperken stroomt er ook minder geld door de economie terwijl de regeling juist bestond om de economie te versterken. Als mensen van eigen geld een huis moeten kopen zouden er nauwelijks huizen verkocht worden. De beoogde opbrengst van afschaffen zou wel eens heel anders uit kunnen pakken.

Het huren van huizen heb je in twee categorieën: Goedkoop en vrije sector. Goedkoop wordt door de overheid in feite gesubsidieerd. Zou bij het beperken van de hypotheekrenteaftrek hier ook afscheid van genomen moeten worden? Zo niet, dan is dit weer een voorbeeld van toenemend socialisme en ook daar zie ik een gevaar voor de economie. Hoe meer de ondernemende mens wordt getemperd en afgeroomd hoe minder initiatief ontstaat (opinie).

Maar het belangrijkste onderdeel van mijn opinie komt nog.

Ik heb keukens verkocht en deed dat best verdienstelijk. Daar had je zogezegd projectkeukens. Mensen kochten een nieuw huis en kregen daarin een standaard keuken. Wilde je meer? Dan werd je verwezen naar bepaalde keukenwinkels, in mijn geval, onze winkel. Omdat ze een voordeel kregen wat ze elders niet hadden was het erg gemakkelijk verkopen.

Als je mijn voorbeeld projecteert de het verstrekken van hypotheken dan zie je dat banken het gemakkelijk hebben. De overheid betaald mee aan wat zij verkopen. Banken hoeven hiervoor geen korting te bieden of iets dergelijks, ze verkopen tegen de reguliere prijs en winst en de klanten krijgen in feite koopsubsidie. Is het dan niet logisch dat ook banken gevraagd wordt een bijdrage te leveren voor een hypotheek met renteaftrek? Het gedoe met banken vind ik sowieso dubieus. Trouwe klanten worden gestraft en worden benadeeld tegenover nieuwe klanten waarmee nog helemaal geen band bestaat. Je betaald bij het verlengen van de rente periode een hoger percentage dan bij het aanschaffen van een nieuwe hypotheek. En erger nog, pas als je daartegen protest maakt krijg je ineens korting. De loyale niet zeurende klant wordt dus echt gepakt door een bank.

Een veelgehoord argument is dat de hypotheekrenteaftrek de huizenprijzen heeft doen stijgen. Dit kan ik ontkennen noch bevestigen, maar bedenk wel dat de regeling al meer dan 100 jaar bestaat! Dat betekend dus dat het effect er al 100 jaar zou moeten zijn! Ik denk dat de zuigende werking van steden in combinatie van een huizentekort in die regio’s meer effect heeft op de prijs van een huis dan de hypotheekrenteaftrek aangezien het daarin onduidelijk is wanneer deze dan effect gekregen heeft.

Als het dan toch gaat gebeuren dan lijkt me het uitfaseren over 25 jaar een beter plan dan meteen meters maken. Het moet in ieder geval niet ingezet worden om nu direct te bezuinigen want dat lijkt me funest voor de markt.

Waarom werkt de Apple Iphone?

Zoals je wellicht weet ben ik één van de 90% van de Iphone gebruikers die zeer tevreden is. Ik lees graag over de Iphone en kwam zodoende een rapport tegen van een bedrijf “Strand Consult” welk heel kritisch is over de Iphone, maar dan vooral vanuit het standpunt van een Telecom bedrijf gezien. Zie deze link: http://www.strandconsult.dk/sw3896.asp . Ik heb overigens het rapport ook opgevraagd en doorgelezen inclusief een e-mail discussie met John Strand.

Sinds hij geen Nederlands leest en ik verder niet op het rapport in wil gaan, ga ik verder met mijn vraag: Waarom werkt de Apple Iphone?

Hoewel Apple nog steeds maar een bescheiden aandeel heeft op het totaal aantal verkochte mobiele telefoons, en een heel klein aandeel als percentage in de smartphones, is het succes duidelijk. Hierbij moet wel ik wel vermelden dat de media het toestel ook erg gehyped en er mensen zijn die van hun geloof zijn afgestapt en nu Apple volgers zijn geworden.

Toch zullen diverse bedrijven zoals Nokia, Sony Ericsson & Google jaloers zijn op het enorme succes. Want niet alleen is de telefoon een hit, ook de bijbehorende ITunes en App Store lopen meer dan goed.

De Iphone is ook de eerste smart phone waarover ik echt tevreden ben. Het werkt gewoon en is voor alles te gebruiken. Dit dan wel weer ten koste van een hoop geld, maar dat maakt uiteindelijk niet uit, want het aanbod van een Iphone in combinatie met een abonnement is zeer aantrekkelijk. Nu moet ik daarbij weer opmerken dat T-Mobile nu niet bepaald mijn eerste keus is; bereik is vaak toch echt minder en de internetverbinding niet bijster snel. Maar aangezien er veel WIFI beschikbaar is, is dit geen onoverkomelijk punt. Voor 45 euro heb je 300 belminuten, 300 SMS-jes en onbeperkt internet (maart 2010, 2 jarig contract). Bovendien spaar je minuten die je niet hebt gebruikt op.

Maar waarom ben ik nu zo blij met het apparaat? In theorie kunnen andere telefoons dit ook. Aan de ene kant ligt dit aan gebruikerservaring. Je hebt de telefoon snel door, het doet wat het moet doen en is ook nog snel. Er zijn echter heel veel kleine details die op de Iphone net goed aanvoelen en op bijvoorbeeld Windows mobile (tot in ieder geval 6.5) niet. Ook bijvoorbeeld de stemherkenning is extreem veel beter dan het andere wat ik ken. Toch ligt de grootste kracht in de generieke toepasbaarheid en het gemak waarmee je dat bediend. Je zoekt een app, klikt op Installeer en voilà, het staat er. Wil je Twitteren? Geen probleem. Wil je de krant lezen? Zeg maar welke. Weerbericht inzien? Slechts één druk op je scherm en het staat er. Zelfs spelletjes werken er lekker op, mede door de Multi-touch functionaliteit. Het is goedkoop, snel en gemakkelijk. Zet mij in een gevangenis: Als er maar stroom is en internet, dan vermaak ik me wel. De mogelijkheden zijn fenomenaal. Onbekend ergens en lekker eten? Gebruik de Iens app. Nieuwe digitale camera kopen? Scan het etiket en zie wat anderen vinden en waar het goedkoper is.

Langzaamaan kun je dit elders ook wel krijgen. Navigatie op de Nokia, e-mailen op de black-berry, kijk eens naar Android en de Android Market. Toch hebben zij nog een lange weg te gaan en zal Apple voorbijstreven een hele opgave zijn.

Waarom zag niemand dit eerder? Waarom was er niet een ander bedrijf die dit heeft gedaan?

Ik denk dat het antwoord te vinden is door naar de alternatieven te kijken. Zou Nokia zoiets hebben kunnen doen? Nee. Want Nokia gebruikt een niet (geheel) eigen ontwikkeld platform: Symbian. En omdat er ook andere telefoonmakers zijn wordt het ontwikkelen van een eigen “app store” niet de meest voor de hand liggende keuze. Ook door de diversiteit van telefoons, zowel op hardware gebied als dat ze allemaal andere formaten hebben wordt het ontwikkelen van generieke applicaties een moeizame onderneming. Onderschat niet hoe ingewikkeld het is om een rijke gebruikerservaring te bieden als je met zoveel verschillende schermen te maken hebt.

Als je als voorbeeld de personal computer neemt, dan zie je dat Apple het ook daar uiteindelijk makkelijker heeft dan Microsoft. Microsoft moet op alle PC’s draaien. Apple alleen die op Apple PC’s. Een Apple heeft uit principe minder functionaliteit, maar alles werkt wel net even gemakkelijker (wellicht omdat er minder is en de gebruiker minder ik kan stellen). Het bouwen van Windows is dus een stuk complexer dan het maken van een OS voor een Apple PC.

Had bijvoorbeeld Symbian een App Store moeten maken? Misschien, maar het blijft dezelfde uitdaging met alle hardware en ook verdienmodellen zijn complexer. Daarnaast is Symbian in eigendom van meerdere bedrijven met belangen en is consensus dus veel moeilijker te bereiken.

Een sprong naar spelconsoles in de vergelijking is wellicht zinvol om in ogenschouw te nemen. Zowel de XBOX 360 als de Playstation 3 hebben ook hun eigen digitale store. Overigens is het succes daarvan vooralsnog beperkt als je naar de omzetvolumes kijkt en eigenlijk is dat gek. Waarom besteden mensen hier relatief weinig geld? Omdat het te duur is? Betalen lastig? Weinig bijzondere content? Misschien, maar vooral ook omdat games in een fysieke winkel gekocht kunnen worden. Er is dus een alternatief en een hele andere wereld aan gekoppeld. De enige manier om iets fysieks op je Apple te krijgen anders dan de AppStore is via de USB poort. Daarnaast bevat de Iphone ook geen externe media (zoals schijfjes, geheugenkaarten of USB poorten).

Waarom de Iphone dus werkt blijft dus een lastige vraag, misschien is het de mix van allemaal dingen die goed samenkomen: Een gebruiksvriendelijke interface, zeer gemakkelijk om dingen op te installeren en bovendien goedkoop. Voeg daarbij het “sexy” imago aan toe (met dank aan de Apple’s briljante marketing) en misschien is dit het killer recept.

Als laatste bedenk ik me dat het feit dat het ook een telefoon is en dat het dus goedkoop te verkrijgen is via een abonnement ook een grote rol speelt. Bij een PS3 betaal je gewoon een hoop geld zonder voordeel. Maar dit is toch niet zo’n krachtig voordeel, want de I-Pod Touch verkoopt ook gewoon goed, en daarvoor is geen “subsidie”.

Als allerlaatste punt wil ik nog inbrengen dat de I-Phone niet alleen een telefoon is. Sterker nog, zelf gebruik ik hem nog geen 10% van de tijd om mee te bellen. Spelen, kijken naar het nieuws en weer, luisteren naar muziek doe ik er veel vaker mee.

De situatie om het succes uit te leggen van de Iphone is dus niet eenvoudig en het is uiteindelijk toch een uniek product. Soms moet je dingen niet doorgronden en maar gewoon gebruiken. En dat ga ik nu maar eens doen.

Opinie: Wat is de toegevoegde waarde van een intermediair?

Vorige week werd ik benaderd per e-mail voor een opdracht als VB.NET programmeur. Het was parttime, erg tijdelijk, in de buurt en de wensen sloten erg aan op mijn expertise. Na een e-mail terug heb ik telefonisch contact. Aan het eind van het gesprek vroeg de intermediair wat mijn uurtarief was. Binnen een halve minuut daarna was het gesprek afgelopen en dat zette me aan het denken.

Voor de duidelijkheid, mijn tarief was te hoog. Een VB.NET programmeur was er ook te vinden voor 60 euro per uur.

Ik vond de afhandeling van het gesprek eigenlijk wel bizar. Over bizarre dingen denk je na en zo kom ik tot deze post. Wat hier heel duidelijk naar voren komt is dat er eigenlijk maar één aspect belangrijk is: Prijs. Geen ander onderwerp had geleid tot zo’n snel einde gesprek. Hoe langer ik hier over nadenk hoe meer ik mij zorgen maak over het IT landschap in Nederland. Want niet alleen is er geen direct verband tussen prijs en kwaliteit (of prijs en succes), zelfs over de prijs kan getwist worden.

Wat is duurder? Een junior die 100 uur over een klus doet voor 45 euro per uur (met wellicht een beperkt succes ivm valkuilen die je met ervaring omzeilt), of een senior die het in minder dan de helft van de tijd doet tegen een tarief van 90 euro per uur? Het is een afweging die je kan maken als je beide in overweging neemt. Die overweging wordt je ontnomen als je boven de 50 euro per uur geen gesprek aan gaat.

Natuurlijk kan het zijn dat de opdrachtgever al nagedacht heeft en gekozen heeft voor een junior, of dat de specificaties al zo uitgekauwd zijn dat het alleen nog maar even gecodeerd hoeft te worden, maar in dit geval leek daarvan geen sprake.

Wat een armoede dat prijs de hoofdrol speelt! Krijg je het mooiste huis als je deze laat bouwen door de goedkoopste aannemer? Op de positieve uitzondering na denk ik dat veel meer dan prijs bepalend is voor de beste keus. Wat is je onderscheidend vermogen als intermediair als je vooral alles aan prijs koppelt?

Een andere kracht die er speelt kan zijn dat het ‘crisis’ is, en dat veel freelancers heel erg om een opdracht verlegen zitten zodat de tarieven omlaag zijn gevallen. De poel van mensen is zo groot dat de selectie allereerst al op prijs is gedaan. In dat verband vraag ik me af waarom mijn tarief dan niet de eerste vraag van het gesprek was. Of misschien was ik de eerste uitzondering die nog zo veel vroeg per uur.

Ik heb de luxe dat ik al jaren werk vanuit mijn warme netwerk. De laatste keer dat ik middels een intermediair gewerkt heb is (ik kijk in mijn CV) bijna tien jaar geleden! De laatste keer dat ik een opdracht heb uitgevoerd via een hoofdaannemer is bijna zes jaar terug. Het is niet zo dat ik heel veel netwerk, maar ik zorg er wel voor dat ik gemakkelijk te vinden ben en mezelf door ontwikkel.

Hoe dan ook, door dit gesprek wordt ik gesterkt in mijn mening dat een intermediair weinig toevoegt aan zowel de opdrachtgever als de uitvoerder. Voor de uitvoerder staat zijn tarief alleen maar onder druk (buiten het feit dat de intermediair ook moet verdienen en dat van het tarief wordt afgetrokken) en als opdrachtgever kun je gaan twijfelen over de kwaliteit die geleverd wordt. Het is vooral CV’s zoeken op trefwoorden en schieten met hagel om kandidaten zo snel mogelijk te vinden omdat de kandidaten bij veel bureaus zijn ingeschreven. Aan de taal die gebruikt wordt (‘we zoeken handjes’,’bodyshoppen’, etc.) heb ik ook niet het idee dat er werkelijk interesse in kandidaten bestaat, maar dit is vooral opinie.

Hoe anoniemer het werving proces loopt, hoe groter de kans dat de intermediair al helemaal niet meer nodig is. Als marktplaatsen slimmer worden zal de rol in zijn geheel verdwijnen om misschien wat nichemarkt na. De specialist die echt wat toevoegt zal overleven het gros zal zijn marges steeds meer onder druk zien staan.

Door de jaren heen heb ik geregeld contacten met intermediairs, maar terugkijkend op deze tijd is dit een verkeerde investering geweest. Als dit veranderd zal ik dit ook met liefde vermelden.

De tien Do's van Import (Staging Area's)

In de 13 jaar dat ik ook ontwikkel werkzaamheden doe heb ik vaak data moeten importeren/exporteren en synchroniseren. Iedereen kan het, veel mensen doen het, maar er zit een wereld van valkuilen in. Ik weet het, want in elke ben ik wel een keer gestapt. Ze zeggen dat hij die slim is van zijn fouten leert, en hij die wijs is van andermans fouten leert…

Als je ooit een contacten lijst uit Outlook hebt geëxporteerd en later geïmporteerd in een CRM systeem, dan weet je dat het niet geheel triviaal is. Je moet velden mappen, er ontstaat vervuiling en dubbele records of kunt bepaalde data niet goed meenemen. Dit artikel gaat wat meer over het structureel verplaatsen van data van één bron naar een andere.

Do 1: Bouw een Staging Area

Als importeren structureel moet gebeuren, dan is een staging area onvermijdelijk. Een staging area is de ruimte tussen de ruwe brondata en uiteindelijke productie data. Hiermee zorg je ook dat het importeren van data uit meerdere stappen bestaat en dat je over eventuele problemen in de data kunt communiceren. Maar het zorgt er bijvoorbeeld ook voor dat er meerdere importeer acties tegelijk kunnen worden uitgevoerd die elkaar niet beïnvloeden. Het geeft controle aan het import proces. Heel kort door de bocht zorg ik dat een staging area (SA) een aantal eigenschappen heeft. Een tabel waarin de ruwe data geladen kan worden. Alle velden in deze tabel zijn van het type string. Dit is handig omdat je anders data waarin een datum veld niet goed is ingevuld, niet geladen kan worden (of een bedrag veld). Dit zorgt ervoor dat alle data geaccepteerd wordt (behalve als het aantal kolommen niet klopt, of een aangeleverd veld meer data tekens bevat dan je aankunt). Ook geef je elk record een batch id mee. Een sleutel waarmee je de import sessie uniek kunt identificeren. Dit maakt het mogelijk dat er meerdere import sessies gedaan kunnen worden die elkaar niet in de weg zitten en hou je meteen desgewenst geschiedenis vast. Voeg eventueel op record niveau ook nog een status veld toe en een waarschuwing en fout beschrijving. Na het inladen van de ruwe data voer je alle controles uit. Zijn datum velden wel in de juiste vorm? Bevatten getal velden punten en komma’s, is een bedrijfsnaam wel een bestaand bedrijf in de productie data, en bevat een record wel alle verplichte velden? Na deze controle kan er besloten worden of de data door mag naar de productie data of de tabel die voor de SA als output of “gouden data” geldt. Bekijk per scenario wat de meest zinvolle regel hierin is. Als er bijvoorbeeld “klanten” geïmporteerd worden, of orders, dan is één fout reden om de gehele batch af te keuren. Als je dit namelijk toelaat en alleen de goede records importeert, weet niemand meer welke orders er gemist worden en kun je ook niet opnieuw meer de import uitvoeren omdat je dan dubbele records krijgt. Beter geef je de ruwe data terug met de opmerkingen wat er niet klopt zodat dit kan worden aangepast (uiteraard hangt dit af van veel zaken en zit er wel ruimte in het verhaald alleen moet het hier om een bewuste keuze gaan). Als de SA gebouwd is om data door te geven aan een productie systeem, realiseer je dan dat de productie omgeving ook weer een SA nodig heeft om de data te importeren, want voor productie geldt weer do 2: Wantrouw alle data.

Do 2: Wantrouw alle data

En wantrouw het op alle vlakken! Het klinkt zo logisch, maar mijn ervaring is dat deze valkuil vaak over het hoofd gezien wordt. Er zijn veel niveaus waarop je data kunt wantrouwen. Bevat de data wel de juiste structuur? Zijn kolommen waarin je getallen verwacht wel getallen? Komt een unieke sleutel maar één keer voor? Is deze data niet dubbel aangeleverd? Welk datum-tijd formaat wordt gehanteerd?

Do 3: Als data incrementeel is moet je alle data verwerken en in de juiste volgorde

Als data structureel geïmporteerd wordt gaat dat in volledige sets (elke aanlevering bevat alle data) of incrementele sets (de eerste keer alle data, daarna alleen nieuwe records, wijzigingen en verwijderingen). Bij volledige sets kun je incomplete records of records die niet aan de voorwaarden voldoen verwijderen. Bij incrementeel is dat niet verstandig. Stel dat er later wel eventuele child records binnenkomen, dan worden deze genegeerd of verwijderd omdat er een parent record ontbreekt. Als je dit soort records wel meeneemt maar een status aangeeft (bijv. Incompleet), dan blijft het record genegeerd totdat het wel ineens een valide record wordt. Incrementeel heeft als voordeel dat er minder data verplaatst wordt, het nadeel is dat elk bestand ingelezen moet worden en altijd in de juiste volgorde. De kans is groot dat als je data importeert van meerdere tabellen er een parent child constructie in zit. Denk aan orders en klanten. Transacties en transactieregels, producten en eigenaren, contacten en relaties.

Do 4: Bestaat er afhankelijkheid met een andere database wees dan op je hoede

Als je de zaakjes goed op orde hebt kan er bij een grote fout makkelijk een back-up terug gezet worden voor je staging area. Alleen kan het zijn dat de eerder geschoonde data al in een opvolgend proces is gebruikt. Een SA is vaak de eerste stap in een hele keten van dataverwerking. Herken waar de afhankelijkheden van andere databases bestaan en als er een restore uitgevoerd moet worden, zorg ook dat de vervolgstappen in de keten dit doen, of hier rekening mee kunnen houden.

Do 5: Laat een probleem niet alle verwerking ophouden

Ik werk altijd met verzamelingen (batches) records. Elk record in een tabel wordt hiermee gelabeld. Het voordeel is dat hierdoor meerdere import procedures tegelijkertijd kunnen lopen en als er problemen zijn met één batch, dan stopt de verwerking van die batch, maar kunnen andere batches met records gewoon ingelezen worden. Dit noem ik de applicatiemotor. Door goede scheiding aan te brengen kan het probleem ook snel geïsoleerd worden en staat het de andere verwerking van data niet in de weg.

Do 6: Ga uit van falen

Al lijkt de import robuust, er komt altijd wel weer een bestand voorbij die de boel op zijn kop zet. Verminkte records, ongeldige tekens, zeer groot bestand die onverwacht een time-out veroorzaakt. Ga er altijd vanuit dat het mis gaat zodat je correct om kunt gaan met deze diverse scenario’s. Ook de vervolg stappen na de import zou eerst een aantal integriteit checks moeten doen voordat de data geaccepteerd wordt. Stel dat een bestand per ongeluk met een verkeerd klantnummer wordt aangeleverd, dan genereert dit ineens heel veel wijzigingen of nieuwe records. Zou kun je bijvoorbeeld een poortwachter inbouwen die bij 33% wijzigingen of nieuwe records de verwerking stil legt. Zoveel wijzigingen is onnatuurlijk en het inlezen van een verkeerd bestand kan desastreuze gevolgen hebben voor een systeem die daar geen rekening mee houdt.

Do 7: Data is vervuild en moet beheerd worden

Ik ben nog niet tegengekomen dat aangeleverde data perfect is. Dubbele records, verminkte records, ontbrekende verplichte velden, ongeldige tekens, verkeerde karakterset. Of niet bestaande klantnummers, puntjes en komma’s in bedrag velden, en ga zo maar door. Je zult dus altijd filters en checks moeten doen voordat data geaccepteerd wordt. Per situatie kan er (automatisch) beslist worden of een import bij fouten door mag gaan. Hoe geavanceerd het inlezen en controleren ook gaat, er loopt altijd wel iets vast. Zorg dus altijd dat een SA actief beheerd wordt. Iemand die de fouten signaleert of iets meet signaal mailtjes doet. Een bepaalde vorm van een interface is in mijn ogen noodzakelijk.

Do 8: Maak de staging area generiek (maar ken zijn duistere kant)

Het generiek maken van applicaties en code wordt vaak gezien als een doel op zich en als middel om kosten te besparen op ontwikkelwerkzaamheden en zodat niet-programmeurs functionaliteit kunnen toevoegen en wijzigen. Daarnaast kan de functionaliteit voor meer dingen ingezet worden dan oorspronkelijk bedoeld was en wordt de levenscyclus van de oplossing langer. Of dit nu een Staging Area is of een volledig ERP systeem. Het generiek maken kan deze voordelen inderdaad bieden, mits ze op de juiste manier worden toegepast. Daarbij is het zaak om vooral te kijken hoe de “echte wereld” eruit ziet. Het is niet ondenkbaar dat een import file door de tijd heen wijzigt, een veld bijvoegen of de validatie van een veld wijzigen zou geen code aanpassing moeten vergen. Door meerdere regels toe te kunnen passen ontstaat de vrijheid van validatie en uitbereiding. Het goed kunnen documenteren of inzichtelijk maken wat bepaalde regels nu doen en waarom ze bestaan is net zo belangrijk als de genericiteit zelf, anders is overdracht of in beheer nemen net zo gemakkelijk als op opnieuw bouwen zelf. Daarnaast is functionaliteit op een staging area een hellend vlak. Het wordt als snel technisch heel complex om bijvoorbeeld meerdere manier van aanleveren te faciliteren of de mapping naar relationele tabellen te faciliteren. Ook XML (wat in de basis generiek is) kan zeer veel ellende veroorzaken als er teveel vrijheid gegeven bij de inrichting. Als laatste valkuil hierin is het toepassen van business rules die eigenlijk oordelen over de functionele inhoud van data. Dit zou pas op een veel later niveau moeten plaatsvinden. Zie Do 9 & 10.

Do 9: Data is functioneel en onderhevig aan interpretatie

Data heeft betekenis en die betekenis kan voor verschillende mensen anders zijn. Ofwel “assumption is the mother of all f*ckups”. Zo ken ik een voorbeeld van dat elke rij in een table een drietal eigenschappen heeft: Created, Updated en Deleted. In feite is dit meta data over de import gegevens. Created is wanneer het record fysiek is aangemaakt, Updated wanneer het gewijzigd is en Deleted wanneer het logisch verwijderd is. Waarom logisch? Nouja, je geeft aan dat het record niet meer bestaat, toch bestaat het nog, maar moet het als verwijderd beschouwt worden. Dit heeft als voordeel dat je dus kunt zien wat er verwijderd is. Maar nu komt het filosofische vraagstuk die op meerdere manier interpreteert kan worden. Is een Delete nu ook een Update? Dus als het record logisch verwijderd wordt, dien je dan ook het de Updated kolom te vullen? Dan hangt af van het proces wat na de synchronisatie plaats vind en zo kan een veld meer betekenen en is dus een uitleg nodig.

Do 10: Geef geen betekenis aan data in de SA

Het is heel verleidelijk om in de Staging Area al betekenis aan data te geven. Om bijvoorbeeld aan te geven dat een klant actief is of wat de voorkeursvestiging is van een consument. Deze regels dienen niet (in de eerste) staging area plaats te vinden. Eén reden is dat bij een wijziging van de businessregels alle data opnieuw ingelezen moet worden. Of dat als er een andere data bron bijkomt (die bijvoorbeeld niet aangeleverd wordt via de staging area) deze niet gebruikt kan worden in de business rules. Doe van de staging area is om data te verplaatsen en te schonen.

Deze tien do’s zijn zeker niet de waarheid. Voor elk punt kan ook een goed tegenargument gebruikt worden, en het kan ook nog eens per situatie verschillen. Daarnaast zijn er altijd factoren als tijd, scope, budget, etc. Maar het is goed bij het realiseren van elke import tool of staging areas om de do’s er nog even tegenaan te houden. De uitleg bij de do’s zijn ook kort en niet begeleid van uitgebreide voorbeelden. Als je een vraagt hebt, stel hem dan gerust, en dit is uiteraard vrijblijvend. Als laatste “do” zou ik nog toe willen voegen: Laat evolutie het werk doen. Begin simpel en eenvoudig en als dat werkt verbeter het dan. Uit het niets een heel complex en ingewikkeld systeem ontwikkelen is een goed recept voor falen. Of zoals de Engels sprekenden het zo mooi uitdrukken: Epic fail.

Komt er een Big Switch?

Dit artikel is ook te lezen op de computable site : http://www.computable.nl/artikel/ict_topics/saas/2977475/2333364/komt-er-een-big-switch.html 
Het is er al een tijdje (Juni 2009), maar had te blog zelf nog niet gepost. Gebruik de link om ook de reacties te lezen.

_______

Onlangs las ik het boek 'The Big Switch' van Nicholas Carr. Hij vertelt over hoe elektriciteit de wereld in een rap tempo veranderde en dat het voorafging aan fabrieken die eerst zelf hun stroom verzorgde en dat het een erg dure aangelegenheid was. Pas toen er centrales kwamen die stroom als een dienst leverden, kwam het gebruik van stroom ook in de huishoudens terecht en nam het een enorme vlucht.

Carr schrijft hierover, omdat hij veel overeenkomsten ziet met het gebruik van computers en het internet op dit moment. Elk bedrijf vindt zijn eigen wiel uit door dure computers, netwerken en software te onderhouden.

Door de opkomst van het internet zou dit wel eens in een heel rap tempo kunnen veranderen. Veel zaken, zoals e-mail, delen van agenda’s en veel software zoals CRM van SalesForce.com, kunnen al rechtstreeks via het internet worden afgenomen en blijken erg betrouwbaar te zijn. Als deze trend doorzet, lijkt het erop alsof je een zeer groot deel van de automatisering centraal kunt afnemen zoals je stroom afneemt. De wereld zal net zo snel veranderen als de komst van stroom (uit de muur) dat heeft gedaan.

Internetten door rietjes

Als je hier in meegaat, zou dit inderdaad grote gevolgen kunnen hebben voor de machtsverhoudingen van grote ict-bedrijven in de wereld. Pc's zullen namelijk enorm afslanken en daardoor ook hun besturingssysteem (een gratis Android-installatie is wellicht voldoende). Als de bandbreedtenamelijk groot genoeg is en online opslag enorm goedkoop, is het ophalen (en uploaden) van foto's online sneller dan ze lokaal naar een harde schijf op te slaan. Daarnaast ben je niet alles kwijt als je computer wordt gestolen, afbrandt of gewoon crasht.

Huidige SAP-installaties worden vervangen door online varianten en veel ict-afdelingen van bedrijven zullen wellicht enorm afslanken en verdwijnen. Als je denkt dat je een krachtige grafische processor nodig hebt voor het afspelen van games, kom je ook bedrogen uit. Nu al zijn er alternatieven dat je "vet" kunt gamen zonder een dikke pc, door middel van een soort terminal sessie. En voordat je in de aanval gaat, kijk naar de snelheid waarmee alles verandert, een normale breedbandverbinding is al 500 keer sneller dan de modem van iets meer dan tien jaar geleden. Extrapoleer dit naar 2030 en besef dat we nu nog door rietjes internetten.

Normaliseren

Hoe zit het met business intelligence, datawarehousing, bpm en de ingewikkelde branchespecifieke software? Hiervoor is nog steeds analytische kennis nodig en veel handwerk. Toch zie ik het wel voor me dat ook dat normaliseert, of dat er een killeroplossing komt die het ineens een stuk toegankelijker maakt. Er blijven nog genoeg uitdagingen over in het ict-vak, alleen de uitvoering of implementatie zal een stuk eenvoudiger worden.

Zelf roep ik al jaren dat bedrijfsprocessen generiek te modelleren zijn en dat bedrijfsprocessen weliswaar per bedrijf verschillen, maar abstract gezien een zelfde structuur hebben. Het maken van een krachtige website was tien jaar geleden nog een kunst. Nu kan iemand, zonder te weten wat html is, al een site in elkaar sleutelen met foto's, video's en interactiviteit uit diverse bronnen... gratis!

Uit de cloud

Ik zeg niet dat het boek zaligmakend is. Bepaalde hoofdstukken zijn niet relevant, utopisch opgesteld of lijken in mijn ogen de plank mis te slaan. Als concept denk ik dat hij heel treffend aangeeft dat de wereld in een zeer rap tempo aan het veranderen is. Als ik zou moeten kiezen aan welke kant ik sta: de lokale ict-afdeling of de businessmanager die ervoor kiest om alles uiteindelijk uit de cloud te halen, dan kies ik voor de laatste.

Als de link naar SaaS en welke impact het gaat krijgen in de (nabije) toekomst niet heel duidelijk is, dan stel ik voor het boek ook zeker niet aan te schaffen. Zonde van uw tijd en geld. Hierbij wil ik nog wel vermelden dat SaaS wellicht in naam en inhoud aan verandering onderhevig is.

Wat is software as a service?

Hier is een artikel welke ook te lezen is op de computable.nl: http://www.computable.nl/artikel/ict_topics/saas/3205444/2333364/wat-is-software-as-a-service.html 
Op de site zelf zijn ook de reacties te lezen op het artikel.

Wat is software as a service?

SaaS lijkt gemeengoed te worden. Het is niet meer de vraag of het groot wordt, het is al zo groot dat de term SaaS eigenlijk steeds minder relevant wordt. Nu de term cloud computing hot is, lijkt dat ook een beetje op de opvolger van SaaS. Alsof SaaS overgegaan in naar cloud computing.

Dit is niet zo vreemd omdat je SaaS afneemt in de cloud. En let op, want nu wordt het verwarrend! Software die je op abonnementsbasis afneemt is zeker niet altijd een 'in the cloud'. Om dit te onderbouwen moet je vaststellen wat SaaS is en wat cloud computing is en hier worden al lang en veel discussies over gevoerd.

SaaS staat in mijn ogen voor software waarvan je niet eigenaar bent, maar waar je een prijs voor betaald op abonnementsbasis en welke je niet zelf host. De software (en hosting) komt niet op de balans van een onderneming als eigendom. Zo'n beetje hetzelfde als een lease constructie voor auto's. Cloud computing staat (wederom in mijn ogen) voor software die draait op meerdere (virtuele) servers op zodanige basis dat als er een server uitvalt dit niet betekent dat de software niet meer functioneert. Daarnaast is de software zo schaalbaar dat als er ineens meer behoefte ontstaat dat deze aangevuld kan worden, zonder dat de structuur van de software hoeft te worden aangepast. Dit lijken heldere definities, maar ik zal een paar vragen stellen die de propositie van SaaS (en cloud computing) aan de kaak stelt.

Is Gmail SaaS? Je betaald er niets voor, er is dus geen abonnement en Gmail is ook niet per se software. Ik krijg mijn e-mail netjes binnen op mijn Outlook en verstuur ook nog eens mail via de SMTP servers van Google. Pas als ik de web client gebruik zou je al meer van SaaS kunnen spreken. Moneybird.nl is een site waar ik facturen mee kan versturen naar klanten. Je sluit een abonnement af en schaft niets aan, dus je zou het kunnen aanmerken als een SaaS. Maar is Hyves of Relatieplanet.nl dan ook een SaaS? Want ook die site geeft mij functionaliteit (waar ik voor kan betalen), maar waar is dan de scheidslijn tussen Website en SaaS? Salesforce.com is immers ook een website waarmee ik 'dingen kan doen' voor een prijs per maand. Tiara is een product waarmee je online huizen kunt plaatsen op Funda.nl. De software neem je ook af op licentie basis en wordt elders gehost. Er zijn ook  application programming interfaces (api's) in de vorm van webservices waarvoor je kunt betalen per maand om ze te mogen gebruiken. Hier zit geen grafische gebruikersinterface bij maar hebben verder wel de eigenschappen van een SaaS. De belastingdienst heeft ook api's waarmee je bepaalde belastingzaken kunt automatiseren. Het vaststellen wat een SaaS blijkt dus lastiger dan het op het eerste gezicht lijkt en is dus onderwerp voor discussie. Daarnaast is het afnemen van software op abonnementsbasis al zo gewoon geworden dat SaaS als losstaande entiteit zijn waarde verliest. Het is gemeengoed geworden.

Het zwaartepunt van SaaS is hiermee een beetje verplaatst naar het cloud computing. Mij is opgevallen dat er steeds meer discussie wordt gevoerd over cloud computing en veiligheid. En dat cloud computing juist gebruikt wordt om het falen (en platgaan) van een applicatie voorkomen wordt omdat het 'in de cloud' draait. En wie eigenaar van de data is, en of de data versleuteld is als deze wordt gestolen, of zoek raakt, of dat de beschikbaarheid gegarandeerd is. Vraagstukken die je ook hebt als je besluit software in abonnementsvorm af te nemen.

Draait SaaS in de cloud? Ja en nee, afhankelijk van de definities. Internet is namelijk ook een cloud en als je dus sofware over het internet afneemt, dan draait deze blijkbaar in de cloud, maar niet volgens mijn eerder gestelde definitie dat het op zodanige wijze gehost wordt dat het niet faalt als een server of knooppunt op het internet faalt. Ik heb discussies gelezen over de vraag of Salesforce wel in de cloud draait, of hoe het kan dat Sidekick-gebruikers hun data kwijt zijn geraakt. Het is dus best moeilijk om vast te kunnen stellen hoe schaalbaarheid en faalbaarheid zijn geregeld bij een dienst die je over het internet afneemt.

Wat is de moraal van dit verhaal? SaaS als losstaande entiteit verdwijnt. Niet alleen omdat het te generiek is, maar dat er een nieuwere term is (cloud computing)  waar SaaS een afgeleide van is en SaaS zodanig gemeengoed geworden is dat het als fenomeen los niet meer voldoende bestaansrecht heeft. Bij het SaaS-topic komen steeds minder nieuwe bijdragen en dat lijkt representatief te zijn.

Planet Management: Sahara de nieuwe Amazone?

De opwarming van de aarde is niet de reden waarom ik bezig ben met het milieu. Maar de leefbaarheid in zijn totaliteit, een omgeving waarin vrede de overhand heeft en de aarde als duurzaam leefplaats vind ik wel belangrijk. Om dat te bereiken geloof ik in “planet management”. Dit aangezien de problemen landoverschrijdend zijn en er een vorm van onafhankelijkheid nodig is. Ik vind het een heerlijk onderwerp om over weg te dromen.

Wat ik ook geloof is dat technologie en wetenschap de sleutel is naar een duurzame leefomgeving. Je kunt mensen nauwelijks dwingen duurzamer te worden, maar door technologische verbeteringen kan het een natuurlijk proces worden om duurzaam te leven. Auto’s op elektriciteit is daar een voorbeeld van. De auto zelf heeft geen uitstoot en de regering beloond het rijden erin. Voordeel valt echter weg als iedereen het gaat doen. Ook is het opwekken van elektriciteit momenteel nog grotendeels milieuonvriendelijk en eindig omdat de brandstoffen om elektriciteit op te wekken een keer op raken.

De Amazone wordt wel eens de longen van de aarde genoemd, maar door het vernietigen van regenwoud wordt het steeds een beetje minder waar. Zoals je wellicht weet loopt er een project om energie uit zonlicht te winnen in de Sahara. Er zijn berekeningen dat slechts een klein deel van de Sahara nodig is om de hele planeet van elektriciteit te voorzien. Dit is overigens geen een-tweetje want er zijn veel overwinning nodig op het gebied van samenwerking, distributie, cultuur en draagvlak. Naast het opwekken van elektriciteit ontstaan er meteen nog andere mogelijkheden zoals het ontzilten van zout water. De onderkant van zonnespiegels zou condens op kunnen vangen wat tot zoet water leid. Het potentieel van de Sahara is enorm. Het zou daarom wel eens een redding kunnen zijn en van grote invloed op de planeet is zijn geheel en dit klinkt als een heerlijke tegenstrijdigheid. Vroeger werd op school geleerd dat de Sahara steeds groter werd en een bedreiging voor de planeet, maar nu kun je dat wellicht met andere ogen bekijken.

Zowel Elektriciteit als ontzilten van water lijkt big business te worden. Momenteel is zonne-energie en ontzilten van water economisch niet rendabel, maar het is een no-brainer om te zien dat dit in de toekomst anders word. Ik heb gelezen over berekeningen dat het omslagpunt ligt als een vat ruwe olie op 85 dollar uitkomt.

Het ligt in de natuur van de mens om je eigen belang voorop te stellen. Zeker als je dit afzet tegenover het belang van iemand die je niet eens kent. Daarom denk ik dat een vorm van planet management noodzakelijk is. Ik heb alleen geen idee over hoe het voorkomen kan worden dat het een machtsorgaan wordt. Zonder macht weinig invloed, maar macht trekt snel de verkeerde types aan.

Het mega project om de Sahara als energie bron te gebruiken heet Desertec: http://www.desertec.org/

ICT lost probleem kilometerheffing op, maar is het slim?

Dit artikel is ook gepubliceerd op o.a. de website van Computable: http://www.computable.nl/artikel/ict_topics/smart_it/3166908/3040574/ict-lost-probleem-kilometerheffing-op-maar-is-het-slim.html

Onlangs leek het plan om de kilometerheffing in te voeren met rassé schreden dichterbij te komen. ICT zou de basis vormen van een systeem waarmee er per gereden kilometer wordt afgerekend. Tijdens de spits zou er op bepaalde trajecten meer moeten worden betaald om files tegen te gaan.

Wat er met automatisering getracht wordt te bereiken is dat eigenaren van schone auto's minder per kilometer betalen dan vervuilende auto's en dat autorijders op fileplekken tijdens de spits ook meer gaan betalen. Zonder automatisering zou dit niet mogelijk zijn. Techniek vormt dus de basis en is het zwaartepunt van dit project. Iets waar je twijfels bij kunt krijgen als je naar het succes kijkt van het invoeren van een relatief simpel chipkaartsysteem in het openbaar vervoer.

Van afstand kan ik een paar onderwerpen bedenken die bedreigend zijn voor het succes van dit ambitieuze plan. Als je elke kilometer zou willen registreren, heb je hulp nodig van een gps-systeem. Daarnaast komt er een enorm logistiek proces bij kijken om de kastjes te plaatsen bij bestaande en nieuwe auto's. Deze logistieke vraagstukken zijn extreem lastig sluitend te krijgen en ook daar alleen al is een enorme hoeveelheid automatisering en procesveranderingen voor nodig. Ook kunnen de eigenschappen van bepaalde auto's het juist ontvangen van een gps-signaal verstoren. Dan denk ik meteen aan een fraudeperspectief. Stel dat je het gps-signaal bewust verstoord, dan worden er geen kilometers geregistreerd. Om fraude te voorkomen zou het kastje sowieso al moeten registreren dat een motor in de auto wordt gestart, dit is ook niet triviaal. Om deze vorm van fraude te voorkomen willen ze overigens zeer hoge boetes gaan uitdelen en zware straffen opleggen. Hiermee moet ik meteen denken aan de wielklem van een paar jaar geleden. Je gooit een euro te weinig in de automaat en moet vervolgens lang wachten en 180 euro betalen om weg te komen. Overtreding en strafmaat zijn totaal uit het verband gerukt.

Er zijn ook andere aspecten die een bedreiging vormen voor het succes van deze automatisering. Stel, je hebt een leaseauto van de zaak en je gebruikt deze ook voor de zaak, grote kans dat de zaak ook betaalt voor de kilometerheffing (welke overigens ook belasting aftrekbaar is). De impuls om niet tijdens de spits te rijden verandert niet en voor de administratie is het gewoon een kostenpost als ieder ander. Incidentele autorijders zijn goedkoper uit, dus er bestaat ook nog eens de kans dat er meer auto's komen. Dit terwijl nieuwbouwwijken juist uitgaan van minder auto's, in veel wijken is nu al een parkeerprobleem. De auto mag dan wel zuinig zijn, qua productie wordt er nog steeds een behoorlijke belasting op het milieu gedaan.

Mijn verbazing groeide gestaag toen ik op de ANWB-site ging kijken wat nu het verschil zou zijn in kosten voor mijn auto: www.anwb.nl/binaries/pdf/auto/autokosten/c-benzine/c-middenklasse-op-benzine_anwb_overzicht_aol.pdf. Toevallig is het rekenvoorbeeld genomen van exact de auto waarin ik nu rijdt. Wat blijkt? Ik ga er in kosten op vooruit! Als je dan begroot hoe hoog de kosten zijn voor de ontwikkeling en invoering van dit systeem (alleen al aan praten erover zijn miljoenen euro's  verbrandt) en het technisch risico van het welslagen, dan kan ik niet anders concluderen dan dat dit systeem tot kapitaalvernietiging leidt en hier komt de imagoschade van de overheid nog bovenop.

Ik ben werkzaam in de ICT en ik houd van innovaties. ICT lijkt soms ook de gewezen manier om bepaalde problemen op te lossen. Alleen denk ik in dit geval dat het doel beter bereikt wordt in de huidige manier van belasten; accijns op brandstof en hoge BPM op vervuilende voertuigen. Qua milieu is dit al gedekt, want zuinige auto's gebruiken minder liters benzine en leiden dus tot lagere kosten. Alleen het rijden tijdens de file los je er niet mee op, maar de door de overheid gestelde oplossing doet dat ook niet aangezien de kosten gewoon als een extra post worden gezien en niet zullen leiden tot gedragsverandering. Welke ondernemer gaat nu checken of er wel netjes buiten de spits gereden wordt?

ICT kan in veel gevallen een probleem oplossen wat voorheen niet mogelijk was, alleen of het in dit geval slim is?

Gratis virusscanner

Microsoft biedt sinds kort een nieuwe gratis virusscanner aan, ga naar http://www.microsoft.com/Security_Essentials/ om deze te installeren. Als u al een virusscanner gebruikt moet u deze wel eerst verwijderen. Ik heb de virusscanner in gebruik genomen op een aantal laptops en mijn grootste angst is dat virusscanners mijn computer trager maken, mijn ervaring tot nu toe is dat deze virusscanner het heel aardig doet.

In het verleden werd ik regelmatig gevraagd naar gratis virusscanners, en dit is nu mijn advies. Op mijn productie computers gebruik ik overigens (betaald) ESET NOD32. Deze lijkt nog minder performance te snoepen en kan met 1 klik tijdelijk uitgezet worden, iets wat ik erg belangrijk vind.

Kennis Management in vijf minuten

Eind vorige eeuw werd Kennis Management (KM) tijdelijk populair. Sindsdien is er veel over geschreven, toch ken ik zelf weinig bedrijven die actief aan Kennis Management doen. Kennis Management zijn methoden en technieken om kennis binnen een organisatie te managen en vast te houden. Omdat zowel Kennis als Management generieke woorden zijn kunnen ze op veel manier uitgelegd worden en hier beperk ik met tot het managen en vasthouden van kennis binnen organisaties.

Zeker als je bedenkt dat de baby boomers de komende jaren met pensioen gaan is het erg relevant om over KM na te denken. Ook het internet heeft de markt transparanter gemaakt zodat de kans bestaat dat goede werknemers elders gaan werken omdat ze benaderd zijn met een “offer they cannot refuse”. Omdat er tijdens de ontwikkeling van KM veel mis is gegaan zijn veel organisaties huiverig om te investeren in het vasthouden van kennis. Door onder andere het verschijnen van het artikel “What’s your strategy for managing Knowledge?” van Morten T. Hansen, Nitin Nohria en Thomas Tierney in 1999 lijkt er consensus ontstaan over het bestaan van twee stromingen of strategieën: Codificeren of personaliseren. Codificeren is kort door de bocht kennis vastleggen zodat het hergebruikt kan worden, personaliseren is kort door de bocht het overdragen van kennis tussen collega’s. Het artikel raadt met klem aan één van beide strategieën te adopteren en niet beide en geeft hiervan ook voorbeelden.

Om de juiste strategie te kiezen zijn er een aantal basisvragen:

· Bied de organisatie gestandaardiseerd producten of maatwerk?

· Is het een volwassen product of innovatief?

· Is er vooral expliciete of persoonsafhankelijke kennis nodig om problemen op te lossen?

Vastlegbare kennis vind je vaak binnen volwassen gestandaardiseerde producten waar vooral expliciete kennis van belang is.

Om actief kennis te managen zul je mensen moeten belonen voor het delen van kennis. Daarnaast dient het managen van kennis door de leiding van het bedrijf gedragen te worden (en niet bij een Staff afdeling zoals hoofd personeelszaken of de IT manager).

Er is ook nog een derde vorm van kennismanagement en juist deze vorm maakt kennis management succesvol ongeacht welke strategie er momenteel gebruikt wordt. Deze vorm faciliteert de andere twee vormen en kan aanvullend zijn in beide scenario’s. Ik noem deze vorm Process Intelligence. Het iteratief verbeteren van gemodelleerde organisatieprocessen. Waar het neer komt is dat de kennis en ervaring van mensen wordt gebruikt om de processen die in een bedrijf uitgevoerd worden te verbeteren. Dit kan pas als de processen vastgelegd worden of gemodelleerd. Een praktijk valkuil is dat processen worden vastgelegd zoals de managers zouden willen dat het proces verliep, niet zoals het in de praktijk wordt uitgevoerd. Het managen van kennis wordt dus vastgelegd in het proces en ook hier wordt dan pragmatisch mee omgegaan, de processen kunnen dus ook verbeterd worden door er Kennis Management onderdelen aan toe te voegen.

Deze vorm van kennismanagement stelt de processen centraal en als gevolg wordt kennis beter geabsorbeerd en hergebruikt.

Actief kennis management zorgt voor onderscheidend vermogen. Onderscheidend vermogen is altijd onderdeel van de strategie van een organisatie. Dus werken aan kennis management is van strategisch belang (deze beweringen zullen onderbouwd worden in een serie artikelen die momenteel geproduceerd worden).

Als u interesse heeft in het succesvol inzetten van Kennis Management dan bied ik u een kosteloos een brainstorm sessie aan. Neem in dat geval contact met mij op.

De beste beveiliging ben je zelf

Ik heb het vaak geroepen, maar zeker op het gebied van internet is er geen betere beveiliging dan je eigen gezonde verstand. Ik ben redelijk bekend met beveiligingsrisico’s en ik heb twee firewalls, een virusscanner, mijn software is up-to-date en mijn SPAM voorziening werkt op 3 lagen: Provider, Lokale software (Outlook) en een eigen filter die alles wat er toch nog doorheen komt direct om zeep helpt zodat ik het niet eens hoef te zien. Nu heb ik zeer zelden maar gehad dat mijn virusscanner mij waarschuwde dat een te openen bestand een virus bevatte. Toch is een virus maar een klein onderdeel van het probleem.

De grootste valkuilen zijn onwetendheid, goedgelovigheid en social engineering.

Soms krijg ik wel eens mailtjes binnen met dat er een meisje is vermist, of dat Bill Gates zijn vermogen wil weggeven. Ik reageer daar nogal bot op en brand de verzender zelfs nog wel eens publieke af onder het mom van “zo leer je het misschien het snelst.”. Veel van die mailtjes lijken namelijk onschuldig, maar zijn het niet. Meer dan eens (volgens mij altijd) blijkt zo’n vermissing een hoax (=broodje aap) te zijn. Onschuldig is dit niet, want als er gegevens in zo’n mail staan wordt iemand jarenlang geconfronteerd met zo’n onjuist bericht. Mensen die dit soort berichten doorsturen zijn in mijn ogen ook vaak een potentieel slachtoffer van social engineering.

Door mijn gezonde hoeveelheid scepsis ben ik vaak behoed voor oplichting, maar ook ik mis welleens iets. Zo kreeg ik begin dit jaar een factuur van de KvK.. Kantoor Voor Klanten wel te verstaan! Het was dus gewoon een slinkse aanbieding die ongeveer net zoveel kostte als mijn jaarbijdrage aan de echte KvK. Alleen maar doordat ik de factuur niet meteen betaal werd ik via nu.nl erop gewezen dat het om misleiding ging. Anders was ik er gewoon mee het schip in gegaan.

Tegenwoordig kun je social media zoals Twitter, Facebook, Hyves, Plaxo e.d. aan elkaar plakken. Je vult op een site de gegevens in voor de andere dienst en voila, er wordt je een hoop werk bespaard. Een kwaadwillende kan natuurlijk deze gebruikersnaam en wachtwoord opslaan en later gebruiken om uit naam van iemand anders spam te versturen. Maar erger nog: Hoe vaak gebruik je voor verschillende diensten hetzelfde wachtwoord? Als je op Facebook een bepaald wachtwoord gebruikt, misschien gebruik je die ook wel bij Bol.Com. Even een adres aanpassen en er kan uit jouw naam besteld worden.

De vele mogelijkheden van tegenwoordig (waar velen ook legitiem zijn!) maken de risico’s om slachtoffer te worden van misbruik ook groter. Zeg nu zelf? Zou je ooit aan een bank je pincode geven van een bankpas bij een andere bank? Nee, toch is dit gebruikersnaam/wachtwoord weggeven net zo iets. Overigens moet je je pincode nooit weggeven, maar dat terzijde. Toch zondig ik me ook wel eens aan dit gedrag. Al let ik dan wel goed op, ik doe het niet zomaar. Toch blijft het niet slim. In Hyves bijvoorbeeld kun je Gadgets of Widgets aan je pagina toevoegen. Als je die op de juiste manier vorm geeft kun je gebruikers verleiden een gebruikersnaam en wachtwoord in te voeren. Of stel je krijgt een mail van Plaxo dat iemand je heeft uitgenodigd. Nu wordt je niet naar de plaxo.com site geleid maar naar plaxo.org en die ziet er exact hetzelfde uit, om je uitnodiging te zien moet je nog wel even inloggen…. En voila, daar staat je agenda en contactenboek direct open voor alles wat ermee gedaan kan worden.

Techniek werkt steeds beter, Windows is steeds veiliger, virusscanners steeds sneller up-to-date en zelfs browsers waarschuwen je voor potentieel gevaarlijke sites, maar voor social enginering blijft altijd ruimte en de enige die daar wat tegen kan doen ben jezelf, het individu. En al ben je nog zo scherp, je moet ook de mensen om je heen helpen: Je moeder, je kinderen, je partner. Want als je niet dagelijks met computers bezig bent is het gewoon lastiger te bepalen wat potentieel gevaarlijk is en wat niet.

Daarnaast zijn er altijd signalen waar je alert op moet zijn: Spelfouten, wordt je persoonlijk aangesproken of wordt je nickname gebruikt. Wordt er potentieel gevoelige data aan je gevraagd en zegt je intuitie je iets.

De laatste scam kwam van http://www.geheim-bericht.com . Ik kreeg een geheim bericht van een bekende van me, na klikken kun je dan inloggen op wat de gebruiker denkt dat MSN is. Dan moet je je 06 nummer invoeren en krijg je een SMS abonnement. Natuurlijk trap je daar niet in, maar het addertje zit hem in het inloggen. Daarmee geef je namelijk je gegevens weg en wordt jouw adresboek misbruikt om nog meer berichten te sturen. Dit is overigens illegaal en ik hoop dat de jonge manner hierachter er spijt van krijgen, zie voor een helder artikel: http://www.hackblog.nl/216-de-bvs-achter-geheim-bericht-nl.html

Wees alert, en help je omgeving! En als laatste tip, gebruik voor elke registratie een ander wachtwoord. Er zijn meerder tools en mogelijkheden om dit beheersbaar te houden. Veel beginnende webwinkels slaan wachtwoorden niet altijd versleuteld op, de beheerder van de site kan zo wachtwoorden en gebruikersnamen van klanten gebruiken om te proberen op andere sites in te loggen.

Nadenken over digitale piraterij

Soms moet je iets opschrijven om er later naar te kunnen verwijzen. Ik heb veel en lang nagedacht over piraterij en wil deze met je delen.

Waarom is dit relevant? Omdat dit een interessante tijd is. De muziek en game industrie klaagt al lang over dat piraterij de gehele industrie bedreigd. Met de komst van E-readers in Nederland wordt deze discussie ook relevant voor de uitgevers van boeken. Doordat deze in de toekomst meer en meer digitaal uitgebracht zullen worden zal ook piraterij een belangrijk onderwerp worden.

Vormen van digitale piraterij
Allereerst wil ik de vormen van digitale piraterij opsommen en de aspecten die hierbij van belang zijn:

Allereerst zijn er de peer-to-peer netwerken. Met LimeWire (en vroeger KaZaa, E-donkey, Napster) kun je na het installeren van de tool zoeken naar muziek, films, games en dergelijke. Dit netwerk functioneert alleen als mensen na downloaden ook de bestanden op een plek laten staan waarin andere ze weer kunnen downloaden. Met name dit laatste is momenteel voor de wet illegaal. Voordelen voor de gebruiker zijn dat de drempel laag is en je snel aan de slag kunt. Nadelen zijn dat je nog wel eens bedenkelijke kwaliteit materiaal binnenhaalt, dat je iets anders krijgt dan wat je zocht, dat het traag gaat en dat door de grote hoeveelheid verbindingen die worden aangemaakt je computer/verbinding behoorlijk belast.

Ook BitTorrents zijn erg populair en er is zeer veel materiaal te vinden als je een Torrent client installeert. Bittorrent is ook een vorm van een peer-to-peer systeem en heeft veelal dezelfde eigenschappen. Er geldt in feite hetzelfde als wat ik hierboven geschreven heb. Mijn indruk is dat deze “scene” nog groter is dan de LimeWire scene en soortgelijken. Op diverse sites is materiaal erg snel te vinden. LimeWire werkt volgens mij ook met BitTorrent maar waar je voor Bittorrents vaak via een site zoekt, gebeurt dit met LimeWire in de applicatie zelf. Actieve gebruikers zijn wettelijk strafbaar als ze bestanden open stellen voor anderen om te downloaden. Maar hierover later meer.

Een andere methode om films/games/muziek te downloaden zijn nieuwsgroepen. Ook deze scene is verschrikkelijk groot en als een gebruiker een beetje weet wat hij doet is het veruit de snelste manier om materiaal te verkrijgen. En bovendien strikt genomen, niet illegaal. Het grote voordeel van nieuwsgroepen is dat als je gevonden hebt wat je zocht, dit redelijk feilloos en maximaal snel naar je computer te halen is. Het valt buiten de scope om op de techniek in te gaan, maar één van de nadelen is dat het juiste materiaal vinden iets moeilijker is en dat er meerdere technologieën nodig zijn om aan de slag te gaan. De drempel is voor veel minder ervaren gebruikers te hoog. Tegenwoordig zijn er wel veel tools die het werk voor je uit handen neem en redelijk simpel in gebruik zijn. Een ander verschil met de eerder genoemde piraterij methoden is dat je in de regel geld betaald om van nieuwsgroepen te downloaden. Je Internet provider biedt meestal wel nieuwsgroepen aan, maar zijn vaak wat meer vervuild (missen berichten) en houden het materiaal veel minder lang vast. Nogmaals het voordeel is vooral snelheid en dat je niet zeer veel verbindingen naar je computer hebt die je internet of computer traag maken.

Dit zijn niet de enige vormen van piraterij! Ik zal nog een paar voorbeelden geven:

Het huren van muziek bij de bibliotheek en deze kopiëren. Film lenen van de buurman en deze kopiëren. Een vriend komt langs met zijn MP3 speler en je mag zijn muziek overnemen (werkt meestal alleen als deze niet officieel in de winkel is gekocht :-) ). Maar ook het lenen van de installatie DVD van Microsoft Office en deze installeren (werkt alleen bij volume installatie Dvd’s, wederom even buiten de scope) . En vroeger had je forums waar gebruikers onbeveiligde FTP servers van bedrijven vonden en daar materiaal op plaatsten welke je via het forum kunt vinden.

Waarom is piraterij zo populair?
Ik begeef me hier volledig op het vlak van de opinie. De valt buiten de scope van dit artikel om bronmateriaal van onderzoeken te verzamelen en ik heb hierover al een mening. Ook ga ik uit van het principe dat wat ik vind zal vast niet uniek zijn en geldt wellicht voor veel mensen. Ik laat ook andere landen buiten beschouwing. In China kijken ze heel anders tegen het kopiëren van gedachtegoed aan.

Is piraterij zo populair omdat het origineel kopen te duur is? Is prijs werkelijk de reden waarom mensen zo veel en gemakkelijk kopieën maken? Ik denk dat het wel een rol speelt maar dat het vooral ook met andere aspecten verbonden moet worden om te begrijpen waarom het kopiëren van auteurrechtelijk beschermt materiaal zo populair is. Ik gebruik overigens veel termen naast piraterij omdat al deze termen correct zijn en toch een eigen nuance aanbrengen.

Een belangrijk aspect aan de piraterij is het gemak en de duurzaamheid. Zo heb ik wel eens een spel gekocht voor mijn computer en heb ik het ook nog eens gedownload. Waarom? Bij het originele spel moest ik steeds de CD-Rom in de computer stoppen om te spelen. Vervelend want om al die spellen bij de hand te hebben maakt mijn bureau een rommeltje. Door een illegale crack te gebruiken was mijn CD-Rom niet meer nodig. Dit is dus een voorbeeld van gemak. Een tijdje terug was ik lid van de Music Club van Planet Internet. Ik had een paar nummers online gekocht omdat het me wel makkelijk leek. Toen ik de nummers op een andere computer wilde afspelen, lukte dat niet. En toen de Music Club ter ziele ging kon ik de nummers helemaal niet meer afspelen. Downloaden van de nummers is dus duurzamer.

Ik download wel eens films. Die hou ik dan in voorraad. Als ik op een avond ineens niets meer te doen heb of wil ontspannen, dan kijk ik zo’n film. Omdat het vaak ook nog eens laat op de avond is, kan ik deze dus niet zomaar bij de videotheek halen. Als ik zo’n film dan met plezier gekeken heb zou ik overigens best een klein bedrag over willen maken, maar nu dwaal ik af. Punt is dat ik de prijs van film kijken uit de videotheek dus niet teveel vind, maar dat het gemak van downloaden gewoon groter is. Moet ik er wel bij zeggen dat de kwaliteit van een download soms minder is, of dat er ineens geen ondertiteling bij zit (of in een andere taal en dan ook nog hard gecodeerd).

Hetzelfde geldt overigens voor muziek. Laatst zat ik met mijn vrouw op de bank en liet ik wat muziek horen van wat ik goed vind (uit de oude CD doos), op een gegeven moment noemt ze een band en dat ze daar wel weer eens een CD van wil hebben en dat ze er nu naar wil luisteren. Ik pak de laptop, ga eerst naar AllMusic.Com om de details te zien van waar ik naar op zoek ben. Dan open ik een nieuwsgroepen zoekmachine en binnen vijf minuten luisteren we naar die muziek… Zonder kwaliteitsverlies! Dus geen MP3 maar gewoon FLAC files. Grote kans overigens dat zo’n oude CD nog geen 6 euro kost in de winkel. Een bedrag wat ik er graag voor neer zou tellen. Maar ook hier geldt piraterij is niet alleen een prijs issue, ook gemak is belangrijk.

Als ik de focus verleg naar boeken en elektronische boeken (e-books), dan is er wel wat aan de hand als het neerkomt op prijs. Voor mij voelt het als onrechtvaardig dat ik 80% van de prijs moet betalen voor een elektronisch boek versus 100% voor een fysiek boek in de winkel. Hier heb ik een zeer uitgebreide discussie over gehad met een goede vriend. Maar ongeacht of dit een reële prijs is voor een e-book, voelt het als veel te hoog en zal ik persoonlijk geen e-book voor die prijs kopen. Voor de uitgever maakt dit overigens nu nog niet echt uit, nog geen halve procent van de boeken is elektronisch, dus blijft de prijs gehandhaafd. Iets beter graven leert echter dat er iets vreemds aan de hand is met de prijs van een boek. De prijzen van boeken zijn namelijk in de wet vastgelegd! Totaal idioot en hiermee is dit ook meteen een uitzondering die kunstmatig invloed heeft op de marktwerking. Zeker als de e-book in Nederland opkomt zal de wet contraproductief werken en piraterij in de hand werken. Overigens zal de wet wel goed zijn voor een boekenwinkel. Bol.Com zou namelijk anders met prijzen kunnen gaan stunten omdat de overhead per boek voor bol.com zeer veel lager is dan een traditionele boekenwinkel.

Evolutie van digitale piraterij
Ik ben zelf redelijk deskundig als het gaat om evolutie en evolutie theorieën. Alles is onderhevig aan evolutie en als je erin verdiept vallen heel veel puzzelstukjes in elkaar voor heel veel dingen, bijvoorbeeld de piraterij. Het is ook interessant om de evolutie van de digitale piraterij te bekijken. Twintig jaar geleden waren bulletin boards (bbs) populair. Hier werd er al driftig plaatjes en software uitgewisseld. Op een BBS kon je inloggen met je modem. Nu weten veel mensen al niet eens meer wat een modem is en heb je gewoon internet. BBS verplaatste zich naar internet fora. Al snel werd duidelijk dat files op je computer zetten en delen strafbaar was dus werden FTP servers van bedrijven die niet goed beveiligd waren misbruikt om de software en dergelijke op te plaatsen en werd er op een forum melding gemaakt waar je die dingen kon downloaden. Centraal data bewaren op een server van een particulier bedrijf was strafbaar en zo werden de peer-to-peer netwerken groot. Door evolutie is Napster toen erg groot geworden en luidde daarmee een nieuw tijdperk in. Waren de FTP forums besloten, Napster maakte het ook voor het grote publiek toegankelijk om te downloaden. Toch is het op een gegeven moment gelukt om de makers van Napster aansprakelijk te stellen. Niet zozeer omdat zij illegale dingen deden, maar aanzetten tot deze illegale handelingen. Wat overigens een saillant detail hierin is zijn de nieuwsgroepen. Nederlandse Internet Providers hebben servers waarop de data van nieuwsgroepen staat opgeslagen. In theorie zouden deze bedrijven dus aansprakelijk gesteld kunnen worden voor het hosten van illegaal verkregen data. Het is bijvoorbeeld Brein nog niet gelukt deze vorm van piraterij aan te pakken. Brein richt zich overigens wel op de randpraktijken in deze business. Fill Threads Database (FTD) is hier een voorbeeld van. Zij worden in feite op dezelfde gronden als Napster destijds aangeklaagd. Ze verwijzen namelijk naar plaatsen waar je (overigens nog steeds legaal) materiaal kunt downloaden. Het lijkt een kansloze actie van Brein, maar de rompslomp en onzekerheid is wel zeker iets om rekening mee te houden. Wat je in ieder geval ziet is dat er steeds na acties van RIAA, Brein en dergelijke er veranderingen worden toegepast waarbij de digitale piraterij gewoon doorgaat en zich steeds sterker verbeterend. Zo wordt het steeds gemakkelijker om anoniem te bewegen op het internet middels een proxy server en kun je data ook nog eens versleutelen.

Maar waarom kan en zal piraterij steeds overleven en verder evolueren? Omdat er markt voor is, omdat er nog geen goede alternatieven zijn. Als de muziekindustrie business modellen vind die het gemak bevorderen en de prijs zeer laag houden en geen restricties opleggen over het gebruik, dan is er geen basis meer om een digitaal piraat te zijn. Dit klinkt wat utopisch, en ook hier is er wel wat meer aan de hand.

Digitale piraterij hoeft niet slecht te zijn voor de industrie
Een mooie quote van uitgever Tim O’Reilly: “De vijand van de auteur is niet piraterij, maar onbekendheid.”. En hier zit een hoop waarheid in. Ook gaan er steeds meer geluiden op dat downloaders van muziek gemiddeld meer geld uitgeven als niet downloaders. Van alles wat er gedownload wordt, hoeveel zou er sowieso nooit gekocht worden? Of zoals Chris Anderson schrijft over alternatieven: “mijn boek geef ik gratis weg, maar daardoor krijg ik steeds meer aanvragen voor lezingen”. Of artiesten verdienen wellicht minder met de CD’s die ze uitbrengen, maar concerten zijn steevast uitverkocht. Dat de tussenpersoon –bijvoorbeeld het platenlabel- het hardst roept dat het slachtoffer is van de piraterij, geeft alleen maar aan dat er misschien gesleuteld moet worden aan het businessmodel. Als je vasthoudt aan bepaalde principes heb je kans dat de markt je inhaalt.

Als je kijkt naar de game industrie, merk je ook wel dat er wapenen zijn tegen de piraterij. Zover ik weet kan de Playstation 3 niet gekraakt worden. Illegaal spellen spelen zit er dan niet bij. Met de PSP-Go dwingen ze zelfs dat alles online gekocht wordt. Een model die de traditionele winkels sowieso overbodig maakt. Jammer is dan om te zien dat de spellen die je online koopt dezelfde prijs zijn als dat je ze in de winkel zou kopen. Iets in mijn zegt dan ook dat de PSP-Go een flop wordt… mijn manier om bijvoorbeeld toch goedkoop spelletjes te spelen op de Playstation 3 is dat ik ze 2^e hands koop (bijna altijd onder de twintig euro, terwijl de spellen nieuw zo’n 55 tot 70 euro kosten). Als de mogelijkheid van 2^e hands kopen mijn ontnomen wordt… dan zou ik harder zoeken naar alternatieven of illegaal willen downloaden. Ik geloof dat ook nieuwe spellen voor veel minder aangeboden zouden moeten worden. Ik verdien best een hoop geld, maar de laatste twee jaar heb ik twee keer een spel tegen de originele prijs gekocht. Aan 2^e hands verdiend een uitgever van spellen overigens niets. Net zo weinig als dan als ik ze gedownload heb. Een ander model wat nu langzaam opkomt is dat spellen gratis zijn, en dat je (een klein beetje) betaald voor bepaalde voorwerpen of privileges. Er zijn trendwatchers die denken dat dit de toekomst wordt. Een ander model wat volgens mij niet leidt aan piraterij zijn de abonnement spellen zoals World Of Warcraft.

Digitaal is anders dan fysiek
Digitale piraterij is iets nieuws (heel ruim genomen de laatste twintig jaar), en het is alleen maar mogelijk nu digitaal zo populair is. Er zit nu eenmaal een wereld van verschil tussen fysiek en digitaal. Digitaal zijn nullen en enen en die kosten niets om te verplaatsen. Atomen (fysieke spullen zoals een CD of boek) verplaatsen blijft altijd geldt kosten. Heel veel dingen die te maken hebben met entertainment zoals muziek, verhalen, films, games kunnen digitaal gekopieerd worden. Dit kost ook niets. Het nieuws lezen in de krant die in je bus beland kost geld, het nieuws lezen op het internet kost niets. Ook social media zoals Hyves, Facebook, Flickr zijn in feite vormen van entertainment en voor veel mensen erg waardevol. Toch zijn deze gratis! Als dit gratis is, en nieuws lezen in gratis en ook e-mail is gratis (en films uploaden en delen, etc.), is het dan gek dat mensen (voor het gevoel) vinden dat muziek ook gratis kan? Als Esmee Denters in plaats van een cover een eigen gemaakt nummer op YouTube zet en het wordt een hit, verwacht ze dat mensen hier haar direct voor gaan betalen? Ik denk het niet. Natuurlijk wil ze dat haar CD’s verkocht worden en dat mensen betalen voor als ze de volledige kwaliteit willen downloaden, maar omdat zij de traditionele geschiedenis van de muziek niet heeft meegemaakt accepteert ze wellicht de wereld zoals deze is, en op dit moment is het onbetaald downloaden daar deel van. Nu is dit opinie en mag ik niet voor haar spreken, maar vind haar echt een voorbeeld van de nieuwe digitale generatie. Zij heeft de kracht hiervan ten volle benut. Nu boeken ook hun weg naar digitaal gevonden hebben zullen uitgeverijen hier iets mee moeten anders zullen ze in dezelfde malaise terecht komen als de muziekindustrie

Piracy is in the eye of the beholder
Even een heel ander voorbeeld wat misschien wel leidt tot een paradigma verschuiving. Microsoft biedt sinds kort een gratis virusscanner aan. Hiermee beroofd Microsoft andere bedrijven die zich richten op virusscanners van inkomsten. Op mijn nieuwe laptop heb ik geen betaalde virusscanner meer. Is dit dan ook piraterij? In China heerst voornamelijk het Confucius model: Wijsheid (maar ook muziek) deel je. Daar wordt heel anders tegen auteursrechten aangekeken. Logisch, want het concept van de bescherming van auteursrechten is in mijn ogen onnatuurlijk (voor als je zin hebt: http://wetten.overheid.nl/BWBR0001886/geldigheidsdatum_02-11-2009 , die is vandaag recent :-) ). Het punt is dat je piraterij te interpreteren valt. Je hebt de wet, maar ook gezond verstand. Als een leraar een stukje uit een boek kopieert en geeft aan de leerlingen van de klas, dan is het volgens de wet een strafbaar feit. Maar voor ons gevoel ligt dat heel anders. Volgens de wet mag je overigens ook muziek downloaden. Alleen het uploaden is niet toegestaan. De komende jaren zal hier echter wel verandering in komen.

Laatste overdenkingen
Met dit artikel vergeet ik wellicht 1001 facetten. Mijn conclusie op dit moment is dat piraterij alleen maar kan bestaan als er frictie is in de prijs die aanbieder vraagt en wat mensen redelijk vinden of kunnen betalen. Piraterij is niet alleen een geld ding, ook gemak en duurzaamheid zijn belangrijke aspecten. De wereld is veranderd nu zoveel digitaal is en het verplaatsen van data niets meer kost. Daarnaast zijn er veel mogelijkheden om piraterij tegen te gaan of op een andere manier geld te verdienen. Als aanbieder van vermaak zou ik me richten op die andere manieren, niet op het bestrijden van piraten.

Henri Koppen
2 November 2009